Experimenteer eens met een zonne-oven

De komende week krijgen we opnieuw prachtig weer met heel veel zon. Een mooie gelegenheid om je eens te verdiepen in een groen alternatief voor de barbecue: de solar cooker, ofwel de zonne-oven.


  • Door

    Team Nudge

    1 augustus 2013

Zonnekoken is een simpele, veilige, goedkope en effectieve manier van koken - met name in landen met een tropisch klimaat. De technologie wordt vooral gestimuleerd in ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld in vluchtelingenkampen.

Hoe werkt het?

Alle energie om je eten te verwarmen, haal je uit zonlicht. Door reflectie concentreer je zonlicht op een pan. Die absorbeert het licht en wordt daardoor warmer. Door slimme isolatie houd je de warmte zoveel mogelijk vast. Op die manier kun je verrassend hoge temperaturen bereiken. Meer details weten? Op howstuffworks.com vind je een uitgebreide uitleg.

Werkt dat ook in Nederland?

Jazeker, bij helder weer kun je ook in Nederland in de zomermaanden prima grillen, bakken en zelfs frituren. Hoe goed het werkt, hangt natuurlijk af van de zonne-oven die je gebruikt. Maar het is in elk geval erg leuk om met deze technologie te experimenteren - en het is allemaal niet zo ingewikkeld. Als het lukt, heb je een goedkoop low-tech apparaat waarmee je zonder brandstof je 'slowfood' kunt koken.

Welk model?

Er zijn in de loop der jaren honderden modellen ontworpen, gebouwd en getest. Geavanceerde apparaten én supersimpele ontwerpen, gemaakt van afvalmaterialen. Je kunt ze onderverdelen in drie hoofdcategorieën: koken met een reflectiescherm, koken in een doos en koken met een paraboolscherm. Op de site solarcooking.org vind je een verzameling ontwerpen waarvan je de meeste eenvoudig zelf kunt maken van alledaagse materialen. We geven je hier drie van de allersimpelste varianten.

Windshield cooker

Een heel simpel ontwerp: je vouwt een isolatiematje of een autozonnescherm en zet het met plakband vast, je plaatst het op een emmer of een kartonnen doos. Je doet je eten in een niet al te grote zwarte pan met deksel. Die zet je in een afgesloten transparante plastic ovenbraadzak. Je plaatst de pan op een standaard, zodat de lucht overal rondom de pan kan opwarmen. In de beschrijving vertelt de maker dat de temperatuur in de pan steeg tot 175 graden Celsius.

Umbrella cooker

Het idee van een parabolische zonne-oven is dat het zonlicht wordt gefocust. De pan plaats je dan in het brandpunt (belangrijk: zet wel een zonnebril op als je dat doet!!). De simpelste versie maak je van een paraplu, bekleed met aluminiumfolie. In NRC Next verscheen een variant van dit ontwerp.

Box cooker

De allersimpelste versie van dit model maak je van een pizzadoos. Mieb maakte een iets grotere variant (zie foto), met twee kartonnen dozen, aluminiumfolie en huishoudplastic. Soortgelijke ontwerpen vind je hier en in deze instructie met video. Deze complexere doos-variant vraagt iets meer knutselwerk. 

Op Olino vertelt mgerben dat hij het ontwerp weer heeft versimpeld: "Een zwarte pan, met een glazen schaal er omgekeerd overheen. Dat geheel komt op een plaat (hout of karton) waar aluminiumfolie op zit. En er achter, om extra zonnestraling te vangen, een rechtopstaande plaat, wederom met aluminiumfolie. Op 5 mei (dus niet eens hartje zomer) haalde een proefopstelling 120 graden Celcius op zonnekracht – in Nederland. Hij doet het dus uitstekend."

Ben je enthousiast geworden?

Ook in Nederland zijn groepen met heel veel expertise, zoals de werkgroep Solar Cooking Sliedrecht, Solar Kookstudio en Zonnekoken. Deze groepen bouwden tientallen zonne-ovens. Ze organiseren workshops en stellen expertise, begeleiding en materiaal beschikbaar.

Meer ontwerpen en recepten

Op builditsolar.com en solarcooking.wikia.com vind je een vracht aan links naar sites met ontwerpen en recepten. Veel recepten vind je ook in de linkerkolom op de site sunoven.com. Veel plezier! We zijn benieuwd naar jullie ervaringen! 

Geen knutselaar?

Sun Stofey verkoopt professionele zonne-ovens in allerlei modellen - van handig mee te nemen onderweg tot een grote waarmee je voor 6 mensen eten maakt. Jelle testte de GoSun Go uit op de boot.

Schreeuw het van de daken!


Reacties 6

Jacqueline Mansveld 1 augustus 2013

Interessant! Ik zou het graag eens proberen, maar ben niet in het gelukkige bezit van zwarte pannen en ik ben bang dat een rvs pan lang niet zo goed opwarmt omdat het enigszins zelf de zon weerkaatst. Heeft iemand hier ervaring mee (en evt een oplossing)? Ik heb niet de bedoeling om andere pannen aan te schaffen.

Hansje Huson 1 augustus 2013

Ja, dat de pan zwart is, is belangrijk! Zelf heb ik voor mijn buitenkookexperimenten voor 2 euro een zwarte pan gevonden bij de kringloop. Die mag vol roet raken op houtvuurtjes en is dus ook prima voor een solar cooker. Of als buitenpan om met waxinelichtjes een brood te bakken! (ook buiten doen ivm brandgevaar). http://nudgeblogt.wordpress.com/2012/09/11/met-10-waxinelichtjes-een-brood-bakken/

Supernudger 2 augustus 2013

Je kunt (ook rvs) pannen zwart maken door, inderdaad, roet; of je kunt bij een bouwmarkt hittebestendige zwarte lak (voor kachels e.d.) kopen.
Er bestaan zelfs speciaal hiervoor ontworpen, super absorberende coatings (bv solkote), maar die zijn bij mijn weten, niet in NL verkrijgbaar.
Als je paraboolschotels gebruikt, verkies het bovenstaande dan, boven pannen met een zwarte teflon(achtige) anti-aanbaklaag. Zie https://www.blogger.com/blogger.g?blogID=7852491872530093638#editor/target=post;postID=5096732871466348664;onPublishedMenu=trafficsourcesstats;onClosedMenu=trafficsourcesstats;postNum=5;src=postname waarom.
Bij solar ovens of paneelkokers kun je dat soort pannen wel gerust gebruiken.