Wijffels leert Den Haag ‘lesje’ duurzaamheid

Gaat het ons lukken om op tijd te verduurzamen en de aarde te redden? Dat is volgens Herman Wijffels de grote vraag. Een vraag die we ons allemaal zouden moeten stellen, vindt hij. Maar van de politiek moeten we niet te veel verwachten. ‘Fundamentele veranderingen heb ik nooit van bovenaf zien komen.’ Suzanne Leijtens doet verslag van het Zomer College in Nieuwspoort.


  • Door

    Team Nudge

    6 juni 2014

Tjokvol is de tuin van het Haagse Nieuwspoort. En dat is goed nieuws. Want vanavond geeft Herman Wijffels een speciaal zomercollege over duurzaamheid, georganiseerd door het Haagsch College, Vriend van Nudge Van Brienen en Nudge. Als hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke Verandering aan de Universiteit Utrecht doet Herman Wijffels een poging duurzaamheid op de politieke kaart te zetten. In deze volle tuin is er in elk geval volop aandacht voor zijn verhaal.

In vogelvlucht neemt de hoogleraar zijn publiek mee langs de belangrijkste duurzaamheidsvraagstukken. We hebben als mensen een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Ons welvaartniveau is gestegen, waardoor ook de wereldbevolking explosief is gestegen. De teller staat inmiddels op 7 miljard.

Omdat we nu met zovelen zijn, is onze huidige manier van leven niet meer vol te houden. Met de manier waarop wij onze samenleving hebben ingericht vervuilen we de aarde en putten natuurlijke hulpbronnen uit. Als we niet snel zorgen voor alternatieve grondstoffen en als we niet zuiniger omgaan met ons ecosysteem, dan wordt het leven op aarde onhoudbaar. Met alle gevolgen van dien.

Bewustwording is volgens Wijffels de eerste stap naar verandering. ‘Zowel lokaal als mondiaal moeten we ons afvragen wat de impact is van ons handelen,’ vindt hij. Als we tot ons laten doordringen dat we onze huidige manier van leven niet tot in lengte van dagen kunnen volhouden, pas dan gaan we zoeken naar alternatieve manieren van leven.

De tweede stap die volgens de ex-topman van Rabobank moet worden gezet is de complete verandering van het financiële en economische systeem. ‘We blijven maar kredieten verstrekken. We leven op de pof. Niet alleen door financieel, maar ook ecologisch.’

Het derde aandachtspunt is ons ecosysteem. Er zijn grote problemen. En niet alleen met het klimaat, maar ook bijvoorbeeld met de biodiversiteit en de verzuring van de wereldzeeën. We leven op een verspillende en vervuilende manier. Als we dat niet snel veranderen, gaat ons dat duur komen te staan.

Volgens Wijffels moeten we toe naar een economisch systeem dat grotendeels circulaire is. Het huidige lineaire systeem van grondstoffen delven, gebruiken en weer weggooien, moet vervangen worden door een systeem waarin natuurlijke hulpbronnen worden hergebruikt. Want: ‘Alles is circulair. De natuur, het menselijk lichaam, het universum… dus waarom ons economisch systeem niet? Met een circulaire economie kunnen we blijven oogsten uit primaire hulpbronnen zonder dat ze uitgeput raken. Alleen de rente ophalen en niet parasiteren op de aarde.’

Er zijn al volop technologieën die kunnen worden toegepast, zoals in ict en het gebruik van biomassa. Voor onze energievoorziening moeten we niet meer putten uit eindige bronnen, zoals olie en gas, maar gebruik maken van nieuwe technologieën om te putten uit oneindige bronnen, zoals zon en wind. De gezondheidszorg moet zich minder richten op het genezen en meer aandacht besteden aan het voorkomen van ziekten. Steeds meer bedrijven en organisaties innoveren en maken gebruik van nieuwe technologieën maken daar gebruik van. Maar het moet sneller, en op grotere schaal.

Als burgers hoeven we echter niet te verwachten dat de politiek het initiatief neemt, denkt Wijffels. De huidige macht in politiek en bedrijfsleven is er op korte termijn niet altijd bij gebaat om duurzame veranderingen door te voeren. ‘Een niet nader te noemen lid van een politieke partij zei: Je hebt gelijk. Maar onze kiezers zijn bang om hun baan te verliezen.’ Oftewel: politieke partijen zullen alleen iets doen als er voldoende draagvlak is bij hun kiezers. En ja, dat is een gebrek aan visie.

Duurzame initiatieven van burgers en bedrijven, dat is volgens Wijffels precies wat nodig is om de samenleving rigoureus te veranderen. Hierover is Wijffels optimistisch. ‘Sommige mensen zeggen dat de mens in de basis zelfzuchtig is. Ik kijk daar anders tegenaan. Hoe zijn we immers zo succesvol geworden? Door ons aanpassingsvermogen!’

Dus we moeten het zelf gaan doen. Oftewel: DIY, Do It Yourself. Zelf energie opwekken door een zonnepaneel op je dak te leggen, zelf je spullen 3D-printen… Als conservatieve bedrijven of overheid er niet voor zorgen, dan doen we doen het zelf wel. Steeds meer burgers organiseren zich in stichtingen en corporaties om duurzame veranderingen die zij belangrijk vinden voor elkaar te krijgen. De initiatieven van nudgers zijn daar een uitstekend voorbeeld van.

De boodschap van vanavond? Een duurzame wereld, begin bij jezelf. We moeten zelf onze verantwoordelijkheid nemen en die niet alleen bij de politiek leggen. Om de maatschappij fundamenteel te kunnen veranderen, is dat zelfs noodzakelijk. ‘Fundamentele veranderingen heb ik nooit van bovenaf zien komen. Die rol ligt bij de burger.’

Nudge is hét platform dat duurzame veranderingen van onderaf mogelijk maakt. Ga ook nudgen!

Je kunt het volledige college hier terugzien:

Schreeuw het van de daken!


Reacties 3

margriet liefting 6 juni 2014

Herman WIjffels lijkt mij de aangewezen persoon om ons te leiden in het protest tegen Monsanto!!Vandaag nog,voor 12 juni1

Jeroen Hetzler 9 juni 2014

Het had een inspirerend verhaal kunnen zijn, als niet zo eenzijdig de nadruk wordt gelegd op het doemdenken. Bovendien is veel hiervan te zwaar aangezet of regelrecht feitelijk onjuist. Tot slot, wind is een inferieure technologie en zal dit blijven; zon is dit met de huidige generatie panelen. Kernenergie, met name thorium, zijn superieur, vrijwel oneindig beschikbaar en veilig. Er wordt ook geld uitgegeven uit eigen vermogen. Dit, andere positieve kanten van onze maatschappij, alsmede de kracht van het menselijk vernuft ontbreken in deze lezing. Jammer, een gemiste kans.


Gerelateerde blogs