Hoe bierbrouwers de circulaire economie versterken

Oude ambachten lijken een inhaalslag te maken. Ambachtelijk gebrouwen bier lijkt steeds populairder te worden. Er zijn workshops om thuis je eigen bier te brouwen en ook het aantal zelfstandige brouwers lijkt groter dan ooit. Alexander Prinsen vraagt zich af: kunnen lokale bierbrouwers, net als vakgenoten in de koffie, een wereldwijde revolutie veroorzaken?


  • Door

    Team Nudge

    4 februari 2015

En kunnen lokale bierbrouwerijen bijdragen aan de circulaire economie, dus een onderdeel worden van de voedsel-, energie- en waterketen in een stad? Dan kan een ondernemer een onmisbare, sociale impact maken op zijn omgeving en is hij verantwoordelijk voor een grotere keten dan enkel zijn bierbrouwerij.

Brouwersafval als nieuwe grondstof

Het antwoord is een volmondig ja. Brouwerijen kunnen grondstoffen leveren voor een bakkerij, zwammenkwekerij of producenten van dierlijk voedsel. Het bierbrouwersafval valt te verwerken tot compost, biogassen als methaangas en algen. Maar dat is waarschijnlijk nog maar het topje van de ijsberg. Net als bij koffie (blog: De Koffiedrab-revolutie) kun je ook de kringloopketen van bier verder blijven vergroten. Zo biedt de toekomst ons even onnoemelijk veel kansen als er belletjes opborrelen in een glas gerstenat.

Ecosysteem van afvalstromen

Een voorbeeld is de Nambische bierbrouwerij Tunweni Brewery. Die weten allebei uit hun afvalstroom een nieuw ecosysteem te ontwikkelen. Met hun afval leveren ze direct of indirect de grondstoffen voor de kweek van algen, het produceren van broden, de compost voor varkensmest, enzovoorts. Ze vormen een inspiratiebron voor Jim Lueders. Als bierconsultant bezocht hij 200 brouwerijen in 15 landen. In 2011 nam hij de Wildwood Brewery over in Montana, USA om er een heuse ecobierbrouwerij van te maken.

De grote vraag is natuurlijk hoe het Jim is gelukt om een simpele brouwerij die enkel bier produceert om te zetten tot een onderneming die ook andere bedrijfstakken kan ondersteunen. En daarmee dus deel uitmaakt van een grotere kringloop. “De theorie en de bierbrouwerij in Namibië tonen aan dat het mogelijk is”, vertelt Jim. “Nu is het tijd voor onze bierbrouwerij om het te doen. We zitten in ons tweede productiejaar en nu kunnen we geleidelijk aan onze kringloop uitbreiden.”

Van oud naar nieuw model

Maar hoe gaat die metamorfose van normale bierbrouwerij naar ecobrouwerij nu eigenlijk in zijn werk? Om dit te kunnen bevatten is het handig om eerst te kijken hoe een normale bierbrouwerij nu eigenlijk werkt. Welnu, om 119 liter bier (1 barrel) te brouwen heb je 1190 liters water (10 barrels) nodig. De overige 1073 liters worden meestal geloosd. Hetzelfde geldt voor de gerst: voor het brouwen is 20 kilogram gerst nodig maar je houdt 18,5 kilogram over. In het gunstige geval wordt dit opgehaald door een varkensboer. Tot zover het conventionele systeem… Bierbrouwen nieuwe stijl werkt volgens bijgaand plaatje van AskNature.org. Dit is het model dat de Wildwood Brewery voor ogen heeft in Montana. Opmerkelijk om te zien is dat de bierbrouwerij opeens een spil in het web blijkt te zijn en bijvoorbeeld de bakker, zwammenboer en varkensboer van grondstoffen kan voorzien.

Hulp van varkens

De varkensboer is een belangrijke schakel in de keten. Varkens blijken wonderlijke dieren te zijn die afval omzetten in meerdere productiestromen. De mest kan dienen als compost voor de landbouw en er kan biogas (en daarmee energie) van worden gemaakt worden (dit kun je trouwens optimaliseren als je de varkens leert poepen in de ene hoek van de stal en plassen in een andere hoek, echt waar!). Daarnaast biedt de biogas op zijn beurt weer mogelijkheden voor een algenproducent. Het gas kan de basis zijn voor de productie van vissenvoer of Spirulina (soort van powerfood). Zie ook onderstaand filmpje voor meer uitleg:

Brouwer als start van nieuwe keten

Maar wacht even, we hadden het toch over een bierbrouwerij? Ja dat klopt, maar als we in systemen denken, dan kun je ondernemen zien als een aaneenschakeling van leveranciers die elkaar ondersteunen door elkaars afval als grondstoffen te gebruiken. Circulair ondernemen in optima forma dus. Een bierbrouwerij staat ineens aan het begin van een keten die nieuwe marktkansen creëert die eerder in deze schakeling onbekend waren en ontbraken. Het maakt de bierbrouwerij anno 2014 tot een sociale onderneming. De brouwer voorziet in bier, brood en banen.

Obstakels en goede voorbeelden

Maar wellicht dat je nu denkt: ja ja, leuk dat het er in theorie zo mooi uitziet maar het zal allemaal wel heel erg ingewikkeld zijn om zo’n keten te organiseren. Nu vertelde Jim van Wildwood Brewery mij ook dat de realiteit weerbarstig kan zijn en volharding nodig is om een de ecobrouwerij tot een succes te maken. “Het is nu moeilijk om ons ecosysteem in te passen in de vele gesloten systemen die de maatschappij rijk is. Om een voorbeeld te geven: we willen op een verantwoorde manier brood maken, maar de gezondheidsreglementen zeggen geen over woord over hoeveel graan we daarvoor mogen gebruiken. Hier bestaat simpelweg geen data over.”

Het inpassen van kringloopsytemen binnen de huidige economische praktijk kan dus op obstakels stuiten. Maar goed, als je met iets compleet nieuws begint valt dat natuurlijk wel te verwachten. Daarnaast, er zijn al tal van ondernemingen die hebben bewezen dat het wel kan. Ook in eigen land, hier volgen een paar voorbeelden:

  • In Amsterdam is Wouter Hassing van Meat the Mushroom bezig het bierafval te verzamelen van lokale Amsterdamse brouwers om daar zwammen op te kweken. Per boot laat hij het afval aanvoeren naar New Energy Docs waar zijn containers staan.
  • Het Rotterdamse Superuse Studios is bezig om als ketenregiseur afvalstromen van o.a. bierbrouwers in te zetten om nieuwe ketens te creëren op het eigen industrieterrein de Binckhorst. De eerste tests met het bakken van brood zijn al succesvol afgerond en gesprekken met restaurants lopen.
  • Taiwan Beer bleek zelfs een restaurant op haar terrein te hebben waar men brood bakte van de gebruikte gerst van een brouwerij. Na het bestellen van mijn broodje in dit café was ik blij verrast toen mijn host mij erop attendeerde dat dit brood uit de bierbrouwerij kwam.
  • In Ohio, Amerika zit Great Lakes Brewing die inmiddels ver gevorderd is met hun recycleketen. Ze leveren grondstoffen aan een bakkerij, produceren compost voor zwammenfarms en hun restaurantolie wordt omgezet in biofuels.
  • En ook onze nationale brouwer Heineken blijkt, na wat speuren op het internet, druk bezig te zijn om haar afvalstromen nuttig te maken. De algenoptie wordt onderzocht en er worden planten ingezet om het afvalwater te zuiveren, zodat er schoner water wordt geloosd dan waarmee begonnen is. Stel je eens voor: je bezoekt de Heineken Experience en na afloop toost je niet alleen met bier maar ook met Heineken-brood en zwammen. Wat een wonderlijke wereld zou dat toch zijn.

 

 

De Bierbrouwers Revolutie van Alexander Prinsen verscheen eerder op Ygenwijs.

Schreeuw het van de daken!


Reacties 0