De deeleconomie: kansen voor en door alternatieve geldsystemen

Sinds in 2008 onze financiële instellingen kantelden, is het nog moeilijk vol te houden dat ons economische systeem goed werkt. De deeleconomie biedt een wenkend perspectief. Lynsey Dubbeld en Heidi Leenaarts zetten de kansen op een rij van nieuwe bedrijfsmodellen gebaseerd op het principe van sharing is caring.


  • Door

    Lynsey Dubbeld

    21 mei 2015

Durf te vragen

Durf te vragen heeft ruim 21.000 volgers op Twitter. Daarnaast verscheen een boek over sociale overwaarde, en vinden in het hele land workshops plaats waarmee Nils Roemen en zijn collega’s mensen helpen meer te doen met minder. Durf te vragen is een voorbeeld van de kracht van de deeleconomie in optima forma. Het hulpinitiatief is eenvoudig te begrijpen, gebaseerd op online media, en onafhankelijk van gevestigde (financiële) instituties.

Sociale overwaarde

Durf te vragen afficheert zich met het label sociale overwaarde. Want door kennis te bundelen, wordt maatschappelijke meerwaarde gecreëerd. Dat inzicht is sterk verankerd in actuele deelinitiatieven. Want bij het delen van producten gaat het niet simpelweg om een zakelijke transactie, maar ontstaan ook nieuwe sociale interacties en verbanden.

Swapping

De deeleconomie kent niet alleen een sociaal gezicht, maar ook een groene gedaante. In essentie draait de sharing trend om consumenten die elkaar tijdelijk gebruik laten maken van hun eigendommen – denk aan huizen, auto’s, of gereedschappen. Dat biedt allerlei milieuvoordelen. Omdat spullen efficiënter gebruikt worden, hoeven er minder nieuwe producten te worden gemaakt – en dat leidt tot besparingen in bijvoorbeeld grondstof- en energieverbruik.

Ga anders met je geld om via een fashion swap  Alternatieve businesskansen bijvoorbeeld door kleding swappen

Faciliteren als business

Naast maatschappelijke en ecologische voordelen biedt de deeleconomie ook marktkansen. Stond de deeleconomie aanvankelijk in het teken van consumenten die onderling zaken doen, tegenwoordig kunnen ondernemers geld verdienen door deze transacties mogelijk te maken – en daarvoor commissie of entreegeld in rekening te brengen. De clothes swapping parties die op steeds meer plekken plaatsvinden, zijn gebaseerd op dit model. Fashionsta’s kunnen de garderobe gratis van een nieuwe impuls voorzien door hun afdankertjes te ruilen voor de tweedehandsjes van anderen. De organisator verdient aan de ticketverkoop.

Leasen

En met dank aan de sharing trend heeft het aloude leasen een nieuwe impuls gekregen. Zo kunnen tegenwoordig niet alleen auto’s, maar ook bijvoorbeeld jeans en brillen geleased worden. De kledingbibliotheken in Utrecht en Amsterdam passen in deze ontwikkeling. Met een lidmaatschap kunnen consumenten dan regelmatig (tweedehands) kleding lenen.

Vriendendiensten

Veel van de actuele deelinitiatieven stellen het bestaande geldsysteem niet ter discussie. Toch zijn er ook koplopers die nadrukkelijk werken met ‘ander geld’ of nieuwe vormen van wederkerigheid. Bijvoorbeeld door dienstverlening af te rekenen met ingezette uren of met ter beschikking gestelde spullen in plaats van met euro’s. De Vriendendiensten die partners van Nudge aanbieden, zijn hiervan een voorbeeld.

Onderling betaalmiddel

Daarnaast liggen er nog volop mogelijkheden om deelconcepten te versterken met alternatieve geldsystemen. Niet voor niets is MudJeans, uitvinder van de leasejeans en sinds kort aanbieder van bedrijfskleding, deelnemer aan United Economy. Vanuit dit groeiende netwerk van bedrijven die (deels) via een onderling betaalmiddel zaken doen, kan MudJeans in een kort tijdsbestek nieuwe klanten aan zich binden, die niet in euro’s afrekenen maar met een eigen product of dienst.

Sterke onderlinge band

En het voordeel van dit financieringssysteem is niet alleen bedrijfseconomisch van aard. De participatie in een onderling wederkerigheidsnetwerk zorgt voor een hechte band tussen de deelnemers. De United Economy is een krachtig middel voor community building. Bovendien draagt de inzet van ‘ander geld’ direct bij aan de hogere doelstellingen van maatschappelijk betrokken bedrijven. Met andere woorden: met deelname aan United Economy laten duurzame bedrijven overtuigend zien dat hun ondernemerschap niet alleen om euro’s en winst draait maar ook om wederkerigheid en welzijn.

Samenwerken, niet concurreren

Hebben delen en alternatieve geldsystemen de toekomst? Vanuit het programma Nieuwe Business Modellen doet de Radboud Universiteit sinds 2014 onderzoek naar Hybride Bankieren: een sociaal business model, waarbij geld geen voorwaarde is om mee te doen, en waarbij samenwerking tussen burgers en ondernemers – die inzichten en/of producten leveren – centraal staat. Dat laatste punt is meteen de grootste uitdaging, constateerde Jan Jonker recent. Ondernemers zijn nu eenmaal gewend geraakt aan competitie in plaats van samenwerking.

Koopverslaafde consumenten

Een ander struikelblok is de beperkte consumentenvraag naar deelconcepten. Negen van de tien Nederlanders heeft nog nooit iets gedeeld met onbekenden, blijkt uit recent onderzoek. Aan de andere kant constateerde BNP Paribas onlangs dat 53 procent van de ondervraagde Europeanen in de komende jaren denkt spullen te gaan delen.

Wakker schudden

De ontwikkelingen in de techwereld hebben geleerd dat de start-ups van vandaag de multinationals van morgen kunnen zijn. Het mag duidelijk zijn dat de huidige deeleconomie volop business opportunities biedt, zowel voor als door alternatieve geldsystemen. Het is nog wel de vraag hoe nieuwe deelinitiatieven zo aan kracht kunnen winnen dat de gevestigde orde wakker wordt geschud. Maar een pakkende campagne om traditionele ondernemers en koopverslaafde consumenten in beweging te krijgen, is vast wel met gesloten beurzen of alternatief geld te realiseren, toch?

 

Over de auteurs

Lynsey Dubbeld is trendanalist en tekstschrijver. Ze houdt zich sinds 2009 dagelijks bezig met duurzame mode. Lynsey’s trendpublicaties zijn gebruikt door bedrijven, overheden, non-profit organisaties, ngo’s en media. In 2012 verscheen van haar hand ‘Mode voor morgen’, het eerste boek over ontwikkelingen in duurzame kleding in Nederland. Sindsdien verzorgt ze ook presentaties, lezingen, colleges, workshops en trainingen over sustainable fashion in binnen- en buitenland. Lynsey Dubbeld is Vriend van Nudge. Website: www.modevoormorgen.nl

Heidi Leenaarts is initiatiefneemster van United Economy, een landelijk netwerk waar duurzame koplopers, mkb-bedrijven en zelfstandigen onderling een eigen betaalmiddel gebruiken. Haar boek ‘En wat als we onze economie opnieuw uit zouden vinden?’ is gratis te downloaden. Website: www.unitedeconomy.nl

 

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 1

margje vlasveld 24 mei 2015

Goed om te lezen dat er voortgebouwd wordt op LETS initiatieven. Het valt mij op dat LETS niet genoemd wordt bij de voorbeelden, het is een bestaand vriendendienstennetwerk. LETS is de afkorting van Local Exchange Trading System en wereldwijd geworteld. Noppes in Amsterdam is het grootste en bekendste LETS netwerk in Nederland. In Leiden vierden wij onlangs ons 20 jarig jubileum! Ik ben benieuwd waarom LETS in de recente "ander geld" discussies en initiatieven buiten beeld blijft. Misschien is een systeem dat ontstaan is in de jaren 80 te stoffig voor de nieuwe duurzame / sociale ondernemers en economen. Hopelijk wordt het kind niet met het badwater weggegooid.