Dorpswinkel als coöperatie van bewoners

Dorpswinkels worden schaarser en schaarser. Het is de keerzijde van de grote supermarkten en het online boodschappen doen. Steeds vaker houden dorpsbewoners via coöperaties zelf allerlei vormen van dienstverlening in stand. We geven enkele voorbeelden van succesvolle bewonersinitiatieven.


  • Door

    Hansje Huson

    5 juni 2015

DORV: Duitse dorpswinkels

In Duitsland ontwikkelde Heinz Frey ontwikkelde DORV, een nieuw concept van de dorpswinkel-met-computer. Met een veelzijdige combinatie van duurzaam winkelen en dienstverlening op maat wil hij dorpen en stadswijken een alternatief bieden.

Ontmoetingsplaatsen verdwenen

In zijn eigen geboortedorp Barmen verdwenen in korte tijd acht kruidenierszaken, een bakker, twee slagers, de lokale bank en verschillende restaurants. Voor de dagelijkse boodschappen moesten de 1300 inwoners naar de dichtstbijzijnde stad. Voor ouderen leverde dat problemen op. Bovendien verdwenen ook de dagelijkse ontmoetingsplaatsen: in de winkel maak je nu eenmaal makkelijk even een praatje met bekenden.

Gestart via crowdfunding

Via lokale crowdfunding startte Frey met de dorpswinkel DORV. In de dorpswinkel in Barmen zijn dagverse producten van de lokale boer te koop. Dorpsbewoners kunnen er terecht in een café met gratis wifi, een fax, een kopieermachine en een geldautomaat. Maar ook voor een aanbod van reispakketten, de kentekenregistratie van hun auto, het plaatsen van advertenties in de lokale krant én het dagelijkse praatje. Recent lijfde Frey ook nog een tandarts en een eerstelijnsarts in bij DORV. Het concept maakt het ouderen makkelijker om in het dorp te blijven wonen en voorkomt ook waardedaling van onroerend goed en bestaande infrastructuren.

Dorpswinkels rendabel via vijf peilers

Frey ziet vijf pijlers onder de DORV-winkels: levensmiddelen, diensten, sociaal-medische zorg, culturele evenementen en communicatie. Inmiddels zijn er al zo'n 50 DORV-winkels, ook in stadswijken en treinstations. Via haalbaarheidsstudies wordt de lokale behoefte gepeild. Zo kan elke DORV-winkel rendabel zijn.

Je leest meer over het DORV-concept in het uitgebreide artikel Winkelhouder redt dorp.

Dorpswinkels behouden via DORV Dorpswinkels DORV bieden breed assortiment aan dorpsbewoners

Ook in Nederland zijn vergelijkbare initiatieven van de grond gekomen:

Sterksel: dorpswinkel als coöperatie

Toen de enige supermarkt in Sterksel de deuren sloot, was dat een forse aanslag op de leefbaarheid. Een enquête onder de dorpsbewoners liet zien dat 70% zijn aankopen in een nieuwe dorpswinkel zou willen doen. Dat gaf de doorslag voor 'Coöperatie Dorpswelzijn Sterksel UA'.

Breed assortiment

De dorpswinkel heeft voorzieningen als stomerij, post, VVV, drogisterij-artikelen, wenskaarten, kopieermogelijkheden, buurtbusinformatie en telefoonkaarten. Er is een koffiehoek met gratis koffie en een 'omgekeerde boodschappendienst', waarbij je tegen een kleine vergoeding thuis wordt opgehaald en met de boodschappen weer wordt thuis gebracht. Je kunt ook telefonisch of via e-mail een bestelling opgeven die tegen vergoeding wordt thuisbezorgd. Klanten van de Rabobank kunnen via een beeldverbinding contact opnemen met de bank.

60% van inwoners is mede-eigenaar

Het is een groot succes. De dorpswinkel groeide al snel uit zijn jasje en verhuisde inmiddels naar een groter pand. De bedrijfsleider is als enige in loondienst. Zo'n vijftig vrijwilligers in verschillende ploegen ondersteunen hem. Maar liefst 60% van de inwoners is lid van de coöperatie en dus mede-eigenaar van hun 'buurtsuper'. De winkel neemt dan ook een belangrijke plaats in als het gaat over sociale contacten, levendigheid en leefbaarheid binnen de gemeenschap. 

Eext: "We hoeven geen winst te maken"

Ook in Eext, een klein dorp in Drenthe, namen de bewoners het heft in eigen handen om de laatste voorzieningen in het dorp te behouden. Samen houden ze een supermarkt en een dorpshuis overeind. Er is veel draagvlak voor dit zelfbeheer. Bewoners helpen als vrijwilliger én dragen financieel bij, als lid of als participant. 

Sociale functie dorpswinkel heel belangrijk

“Naast het boodschappen kunnen doen in eigen dorp, is vooral de sociale functie belangrijk", vertelt bestuurslid Cora Kuiper van coöperatie De Dorpswinkel Eext. "Voor de ouderen is het dé plek voor een praatje en kinderen leren er zelfstandig boodschappen doen. Het is voor iedereen een belangrijke ontmoetingsplek. De kracht van de coöperatie is dat we het draaien met twee bedrijfsleidsters uit het eigen dorp, een duobaan. De vorige eigenaar had die binding niet. Daar komt bij dat we heel veel met vrijwilligers doen. En natuurlijk hoeven we geen winst te maken. Als we quitte spelen, is het goed genoeg.” 

BewonersBedrijven: handleidingen en checklists

Op de site BewonersBedrijven vind je nog meer voorbeelden van ondernemeningen die zijn opgezet door bewoners om hun wijk beter, leuker en veiliger te maken. Zo verdient Berflo Bedrijf in Hengelo zijn geld met onder meer een naaiatelier. Een rijdende talentenbank, de Berflo Baliebus koppelt mensen met een vraag of verzoek aan mensen die kunnen helpen. Ook de Berfo Bestelauto rijdt regelmatig door de wijk. Deze elektrische auto is een goedkopere taxidienst voor de bewoners.

bewonersinitiatief Berflo Es heeft naaiatelier bewonersinitiatief Berflo Es koppelt bewoners via Baliebus

Op de site van BewonersBedrijven vind je ook een kennisbank met ondersteuning in de vorm van handleidingen en checklists.

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 0