Duurzaamheid in de zorg

Wie googelt op 'duurzaamheid' en 'zorgsector' vindt bovenaan de resultaten vooral bezorgde en kritische geluiden. Gebruiken we de verkeerde zoekopdracht? Of is de zorgsector inderdaad nog niet erg bezig met verduurzaming? En zijn er duurzame start-ups in de zorg? We vonden een aantal best practices. Hebben jullie nog andere inspirerende voorbeelden?


  • Door

    Team Nudge

    8 september 2015

De online koppen liegen er niet om: 'Duurzaamheid ondergeschoven kindje in de zorg' , 'Tandje bijzetten voor duurzaamheid in de zorg', 'Zorginstellingen achterop met duurzaamheid'. Natuurlijk heeft de zorgsector al jaren de handen meer dan vol aan grote reorganisaties en stelselwijzigingen. Bij het verschijnen van de MVO-Monitor 2015 deelt Helene van der Vloed van MVO Netwerk Zorg daarom graag een compliment uit: "Als je nagaat welke veranderingen organisaties in de zorg de laatste jaren hebben moeten opvangen, is het een teken van grote veerkracht dat deze organisaties nog overeind staan. Van zo’n prestatie kan menig ondernemer dromen." 

Inhaalslag begonnen?

Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen denken zorgorganisaties vooral aan menselijk welzijn, veel vaker dan andere organisaties. De core business – mensen genezen of verzorgen – is in zichzelf nu eenmaal al een maatschappelijke taak. Toch is maar 40% echt inhoudelijk goed bekend met MVO en heeft slechts 27% van de organisaties die iets met MVO doen, ook een MVO-beleid. Daarmee lopen zorginstellingen achter op het bedrijfsleven. Maar Helene van der Vloed ziet wel een inhaalslag op gang komen: "Ik zie een groot aantal organisaties voorsorteren op een duurzame toekomst." Als projectleider is ze betrokken bij duurzaamheidsprojecten van zorginstellingen. Met een integrale duurzame toekomstvisie gaat een organisatie beter werk leveren tegen lagere kosten. Dat is ook de ervaring van de koplopers uit de eerste MVO-Expeditie voor de zorg, die het MVO Netwerk Zorg vorig jaar organiseerde.

Goed nieuws, ook voor de maatschappij. "Ga maar na; als de zorg haar inkoopkracht van 24 miljard gaat aanwenden voor uitsluitend duurzame materialen en diensten – dan kan het bedrijfsleven niet anders dan duurzaam gaan werken. En is dat nou niet een krachtige bijdrage aan de gezondheid van onze samenleving?” Er liggen meer dan genoeg kansen. Denk bijvoorbeeld aan groene energie, duurzame bedrijfskleding, duurzaam geproduceerde en energiezuinige apparatuur en biologische lokaal geproduceerde voeding. Ook afvalreductie (denk aan voeding, medicijnen en incontinentiemateriaal) is een belangrijk aspect.

Forse milieu-impact

Eerst even wat cijfers. De zorg groeit nog steeds in hoog tempo. Gaf de overheid in 2000 nog €47 miljard uit aan de zorgsector, in 2011 was dat bijna verdubbeld tot €90 miljard. In 2010 werkten 1,3 miljoen mensen in de zorg - dat is bijna 12 procent van de beroepsbevolking. Dat betekent dat ook de impact op het milieu heel groot is.

Het UMC Groningen heeft het water- en energieverbruik van een dorp van 3.000 inwoners. Dagelijks wordt ongeveer 847 duizend liter water gebruikt, en 130 duizend kilowattuur aan energie. Ook komt er zeven ton afval per dag vrij. Ziekenhuizen blijken relatief de grootste gasverbruikers binnen de dienstensector (cijfers CBS). De totale zorgsector verbruikt jaarlijks ruim 900 miljoen kubieke meter gas en 2,3 miljoen megawattuur elektriciteit. Dat is vergelijkbaar met het verbruik van ruwweg 600.000 huishoudens.

(Bron: duurzaambedrijfsleven.nl)

Innovatie in de zorg ZestyZorg Startup Tour Innovatie in de zorg - Mantelaar - Startup Tour XXL Innovatie in de zorg - Coolminds - Startup Tour XXL

Duurzame best practices in de zorg

Gelukkig vonden we toch verschillende duurzame best practices in de zorg, onder meer via MVO Nederland.

Voeding

  • Het Nijmeegse Radboudumc wist door een geoptimaliseerd voedingsconcept in twee jaar tijd het keukenafval met 59 procent te reduceren.
  • Instelling Naarderheem heeft biologische, seizoensgebonden, lokale en verse maaltijden op het menu gezet. De kosten van voedingssupplementen daalden hierdoor in 2,5 jaar tijd van €60.000 naar €6.000 per jaar, nog los van het positieve effect op de patiënten. De medewerkers in de keuken hebben door de aangepaste menukaart meer plezier in hun werk.

Energie

  • Tergooi in Hilversum investeerde ruim 300 duizend euro in energiebesparende maatregelen en verdient daar een jaarlijkse kostenbesparing van 950.000 euro op terug.
  • Ouderenzorgorganisatie AxionContinu verlaagde haar energiekosten met ruim 10% door o.a. bewegingssensoren, betere isolatie en slimmere verwarming. AxionContinu verwacht de investering binnen vijf jaar terug te verdienen.

Afval en milieu

  • Het Delftse Reinier de Graaf ziekenhuis investeerde in de Pharmafilter. Daarmee zuivert het ziekenhuis het eigen afvalwater zodat er geen medicijnresten meer in voorkomen.
  • Het Antonius Ziekenhuis in Sneek onderzoekt in een proeflocatie hoe medicijnresten het beste gefilterd kunnen worden voordat het afvalwater het riool in loopt. Op de proeflocatie kunnen bedrijven in de watertechnologie testen welke vorm van zuivering het beste werkt.
  • Met Pharmafilter kan een ziekenhuis bestek, borden en bedpannen van biologisch afbreekbare materialen filteren, samen met het afvalwater uit douches en toiletten. De Pharmafilter zuivert het water en zet het afval om in biogas. Daarmee reduceert het systeem de hoeveelheid vast afval met 90% en produceert het bovendien groene energie uit biogas.
  • Deventer Ziekenhuis test samen met het Waterschap Groot Salland of patiënten die een CT-scan met röntgencontrastmiddel krijgen bereid zijn om na de CT-scan een aantal keer hun urine op te vangen met een plaszak. De gel in de plaszak zet urine om in vaste vorm. Metingen in het riool moeten uitwijzen of er inderdaad minder röntgencontrastmiddelen worden aangetroffen.

Circulaire economie

  • Het nieuwe polikliniekgebouw 'Poli 3.0' van UMC Utrecht wordt flexibel gebouwd: de onderdelen kunnen uit elkaar gehaald en opnieuw gebruikt worden. Zo kan het gebouw in de toekomst aangepast worden aan nieuwe ontwikkelingen en omstandigheden.
  • Een groep Nederlandse zorginstellingen, textielfabrikanten en onafhankelijke experts ontwikkelde een collectie circulaire kleding voor verplegend personeel. De polyester kledingvariant kan volledig hergebruikt worden. De kleding van Tencel PLA is biologisch afbreekbaar tot compost. Deze compost kan weer gebruikt worden om nieuwe Tencel PLA te telen. 
  • Ziekenhuis Rijnstate biedt op deelmarktplaats FLOOW2 onder andere zijn hoogwerker te huur aan, parkeerplaatsen in de weekenden en specifieke kennis van infectiepreventie. Ook biedt Rijnstate aan om instrumenten voor andere organisaties te steriliseren.

Inclusief ondernemen

  • Philadelphia Zorg, een instelling voor gehandicaptenzorg, zet haar eigen cliënten in voor betaalde functies, zoals parkeerwacht en rondleider. Ook benadert de organisatie leveranciers en andere partners om cliënten in dienst te nemen.

(Overige bronnen: Zorginstellingen.nl en Skipr.nl)

  

Nieuwe initiatieven?

In mei organiseerde Vriend van Nudge Professional Rebel de Startup Tour XXL langs verschillende innovaties in de zorg. Op die manier willen zij een brug bouwen tussen jonge innovatieve bedrijven en de ‘gevestigde orde’. Alexa deed op onze blog verslag van haar bezoek aan Mantelaar, AxoSuits en borstkanker-app O'Wise. 

Ook De Correspondent deed onlangs een oproep: welke initiatieven hebben de decentralisaties als een kans benut?

 

Kennen jullie andere duurzame initiatieven en innovatieve concepten? We lezen ze graag in de reacties!

​​

Schreeuw het van de daken!