Aquaponics: duurzaam groente en vis kweken

Met aquaponics kweek je je eigen verse groente én je eigen vis. De combinatie zorgt voor een slimme kringloop waarin planten gevoed worden met de mest van de vissen én tegelijk het water voor de vissen zuiveren.


  • Door

    Runet Hogendorf

    14 april 2016

Aquaponics - wat is dat?

Aquaponics is een hele efficiënte en duurzame manier om groenten en vis te kweken op een klein oppervlak, bijvoorbeeld in de tuin of op het balkon. Je hebt alleen een bassin met vissen nodig, een bak waar je de planten in kunt zetten en een pomp die je daartussen plaatst. Zo kun je zorgen voor een kringloop waar de vissen én de groente profijt van hebben. Het principe is al eeuwenoud - het hergebruik van meststoffen was vroeger gewoon noodzaak. Overal ter wereld vind je groeicombinaties van vis met groente, zoals koikarpers in de Japanse rijstvelden.

Planten zuiveren het water

De ontlasting van vissen bevat allerlei stoffen die als voeding voor planten kunnen fungeren - zoals stikstof, kalium, fosfor en ammonia. Ze worden omgezet in nitraat, dat door de plantenwortels wordt opgenomen. Het water wordt hierdoor gezuiverd. Planten krijgen langs deze weg bijna alles binnen wat ze nodig hebben. Ze hebben alleen af en toe wat aanvulling van ijzer, calcium, kalium en eventueel magnesium nodig.

Vissen voeden de planten

Het door de vissen vervuilde water wordt opgevangen rondom de wortels van de planten. Daar zetten natuurlijk ontstane bacteriën de afvalstoffen van de vissen om in nitraten. Dat is vruchtbaar voedsel voor de planten in het systeem. Op deze manier wordt het water gezuiverd door de plantenwortels, die (gedeeltelijk of helemaal) in het water staan. Het schone water pomp je terug naar het bassin met vissen.

Voordelen van aquaponics

Deze natuurlijke en milieuvriendelijke kringloop heeft flink wat voordelen:

  • Maximaal hergebruik van grondstoffen en mest
  • Volledig biologische teelt, wanneer je planten leven op de vissenmest
  • Geen onkruid, dat concurreert om beschikbare voedingsstoffen en veel werk geeft
  • Systeem is flexibel en kleinschalig op te zetten, je kunt het dus inpassen in de beschikbare ruimte
  • Planten groeien vaak sneller, door voortdurende beschikbaarheid van voedingsstoffen
  • Waterverbruik is veel lager dan in reguliere landbouw
  • Hoge opbrengst en weinig werk
  • Levert bijdrage aan zelfvoorzienend leven

bouw zelf een aquaponics systeemaquaponics simpel zelf te bouwen in je achtertuin

Aquaponics: ook interessant voor jou?

Aquaponics is uitermate geschikt om in de stad op te zetten. Je hebt immers maar een klein oppervlak nodig. Zo kun je zowel vis als groenten kunt kweken in de tuin of op het balkon, maar zelfs ook in een extra kamer van je huis.

Bijna alle gangbare moestuingroenten kun je kweken in een aquaponics-systeem. Het meest geschikt zijn groene bladgroenten, zoals allerlei soorten sla en kool, en bijvoorbeeld paprika en tomaat. Kruiden als basilicum zijn geschikt, maar ook aardbeien en zoete aardappelen doen het goed in het systeem. Zorg er wel altijd voor dat er voldoende volwassen planten in het systeem aanwezig zijn om het water te zuiveren.

Als je de vissen niet op wilt eten, kun je kiezen voor bijvoorbeeld meervallen, koikarpers en goudvissen. Wil je ook de vissen op je menu zetten, dan kies je bijvoorbeeld voor Tilapia, of zelfs garnalen of rivierkreeftjes. Zo ontstaat een volledig zelfvoorzienend systeem. 

Zelf een aquaponics-systeem bouwen

Ga je binnenshuis aan de slag, dan kun je vrij eenvoudig zelf een systeem bouwen. Bijvoorbeeld op basis van een kant-en-klaar opbergrek en wat pvc-afvoermateriaal. Wil je het groter aanpakken, bijvoorbeeld in je tuin, dan is een IBC (industriële verpakking voor vloeistoffen) een handige basis voor een aquaponics-systeem. Dit waterdichte blok van één kubieke meter is geschikt om de vissen in te kweken. Daar bovenop kun je een bak voor de planten maken, met een opvangsysteem eronder voor het opvangen van het gezuiverde water. Als je deze onderdelen met elkaar verbindt door een pomp is het begin gemaakt. Op internet vind je allerlei handleidingen om zelf een aquaponics-systeem in je tuin te bouwen. Ook zijn er in Nederland en België speciale systeemonderdelen en zelfs complete systemen te koop. Verschillende organisaties kunnen je begeleiden en tips geven voor het opzetten van een aquaponics-systeem.

Het systeem dat je in dit filmpje ziet is heel professioneel opgezet en is een mooi voorbeeld van een man die aquaponics ontdekte door de problemen waar hij in zijn tuin tegenaan liep. Nu blijft hij maar uitbreiden.

Aquaponics - meer informatie

Online is er flink wat informatie te vinden over aquaponics in het Engels, maar een interessante Nederlandse Facebook-pagina om te volgen is AquaponicsLab in Den Bosch. Ze delen niet alleen tips rondom Urban Farming en aquaponics, maar vullen je tijdlijn soms ook met interessante artikelen. Bijvoorbeeld dit artikel van The Guardian over een aquaponics-project voor het verkopen van vis en salades voor de lokale markt, of een bijzonder project in België. 

Liever een echt boek in handen? Sylvia Bernstein schreef het veelgeprezen handboek 'Aquaponic Gardening: A Step-By-Step Guide to Raising Vegetables and Fish Together', dat je in veel webshops kunt vinden.

Aquaponics-workshops

Kun je wel wat hulp gebruiken of heb je geen zin om alles zelf uit te vinden? Tijdens de onderstaande workshops leer je hoe je zelf een (mini-)aquaponicssysteem kunt bouwen, krijg je allerlei tips aangereikt, leer je over de planten, de vissen en de waterkwaliteit en kun je er natuurlijk terecht voor al je vragen.

30 april & 25 juni 2016: Aquaponics Workshop bij Mediametic Biotoop (Amsterdam) 

16 april & 14 mei 2016: Workshop Aquaponics bij Duurzame Kost (Vortum Mullem)

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 0