Verbod gratis plastic tasjes leidt tot forse gedragsverandering

Het verbod op gratis plastic tasjes in winkels is een veel groter succes dan werd verwacht. De belangrijkste reden? De veranderde vraagstelling.


  • Door

    Team Nudge

    18 mei 2016

We gebruikten in Nederland 3 miljard plastic tasjes per jaar. Sinds 1 januari 2016 is het gebruik minstens gehalveerd, aldus Trouw. Bij verschillende winkelketens gaan zelfs 80-85 procent minder tasjes over de toonbank. 

Automatisme doorbreken

Inpakken was een automatische handeling bij het afrekenen. Terwijl je met een halfvolle tas voor de toonbank stond. Of een tas in je zak had zitten. Hoe vaak gebeurde het niet dat je boodschappen al in een plastic zakje zaten voor je het in de gaten had? Vaak voelde het ook een beetje ongemakkelijk om je zo demonstratief verantwoord op te stellen.

T-shirt zonder tasje

Nu sta ik soms toch nog even vreemd te kijken als ik mijn nieuwe t-shirt samen met het bonnetje zo over de toonbank toegeschoven krijg. Zonder tasje eromheen. Toch moet het wel vreemd lopen voor ik alsnog om een tasje vraag. Sterker nog: als ik ergens nog wel een tasje krijg, dan valt me dat meteen op. En dat blijkt voor heel veel Nederlanders te gelden. Altijd een boodschappentas meenemen, is al snel een nieuwe gewoonte. Veel mensen schamen zich een beetje dat ze geen tas bij zich hebben, vertelt een marktkoopman die mondjesmaat een plastic tasje verkoopt. Dezelfde tasjes waarvan hij er vorig jaar duizend per week gratis weggaf. 

'Gaat het zo mee?'

Het verschil in uitgangspunt zorgt voor een gedragsverandering die veel groter is dan vooraf werd verwacht. "Mensen houden van ja-zeggen", zegt Vera Dalm, directeur van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. "Als iemand vraagt 'Wilt u er een tasje bij?' dan zullen de meeste mensen dit bevestigend beantwoorden. Maar nu vragen winkeliers: gaat het zo mee? En dan is het antwoord nog steeds: ja, hoor." 

Financiële prikkel belangrijk?

Het gaat niet alleen over zuinigheid, denkt Jan Willem Bolderdijk, onderzoeker en docent consumentengedrag aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Nu consumenten een actieve keuze moeten maken, kiezen ze vaak voor het sociaal wenselijke." 

De kosten van een plastic tasje spelen mogelijk wel een rol. In winkels waar tasjes voor 5 of 10 cent verkocht worden, lijkt de tasjesbesparing kleiner dan in winkels waar consumenten 25 cent in rekening gebracht krijgen. Of dit ook echt zo is, is nog niet onderzocht.

Photo by Day Donaldson  Flickr 15215996714

Ook geen papieren tasjes!

Papieren tasjes mogen nog wel gratis worden weggegeven. Veel winkeliers zijn dus overgestapt naar papieren wegwerptasjes. Jammer genoeg zijn die vaak niet beter voor het milieu dan kleine plastic tasjes. Ze moeten namelijk een stuk dikker zijn om evenveel te kunnen dragen, en vaak worden ze gemaakt van nieuw (niet-gerecycled) en gelamineerd papier.

Shopper van hergebruikt plastic

Een goede vergelijking van milieu-impact is moeilijk te maken. In de productie is de milieubelasting van een papieren tas hoger. Maar het grote voordeel van papier blijft natuurlijk de afbreekbaarheid. De belangrijkste keus is simpelweg: vermijd alle eenmalige tasjes. Heb je toch geen tas bij je? Koop er dan eentje die je vaker kunt gebruiken. Hoe steviger, hoe beter. De beste keuze is dan een shopper van gerecycled plastic. Die heeft een lagere milieu-impact dan een katoenen tas!

Boodschappentas zelf maken

Steeds meer winkels verkopen nu herbruikbare shoppers en handige nylon tasjes die je heel klein kunt opvouwen. Of je kunt ze redelijk simpel zelf maken. Mirjam zocht via het Nudge-platform naar een beschrijving voor een zelfgemaakte boodschappentas. Verschillende nudgers gaven hun tips: Idee: boodschappen doen zonder plastic

tasje van oude paraplu beschrijving op BijKaatje.blogspot.nltas van oude paraplu uitleg op website van MultiVroon

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 3

Petra Schwarzer 29 mei 2016

Ik ben het in principe eens met deze initiatieve, gebruikte mijn plastic tassen herhaaldelijk en heb altijd tasje op zak. MAAR: aangezien ik de dunne plastic zakjes gebruikte, om plastic te verzamelen en naar de bak te brengen, zie ik mij nu gedwongen, om plastic zakken te KOPEN om daarna te recyclen. Dat is toch wel omgekeerde wereld. En aangezien ik geen auto heb, was de oplossing: dan verzamel je alles in een krat en kieper je alles in de bak! voor mij niet echt relevant. En de afvalverwerking verstrekt alleen gratis zakken, waar zij ook ophalen. Ik breng het zelf weg, en kan daarom die zakken niet krijgen. Is dit krom
? of ben ik pietluttig?

Christiaan Rietjens 1 juni 2016

Je bent pietluttig

Hendrik Jansen 17 december 2018

Het verbod op het eenmalige gebruikte plastic zal vele voordelen met zich meebrengen, maar ook nadelen. Wellicht zijn er meerdere
oplossingen voor dit probleem, maar wellicht ook niet