Jan van Betten over het opbouwen van een nieuwe wereld

Vandaag, op de Dag van de Duurzaamheid, wordt voor het zevende jaar op rij de Duurzame 100 bekend gemaakt. De ranglijst van groene doeners en denkers die zich inzetten voor de verduurzaming van Nederland. Oprichter van Nudge, Jan van Betten, staat dit jaar op plek 86 en schreef voor de gelegenheid over het opbouwen van een nieuwe wereld.


  • Door

    Jan van Betten

    10 oktober 2016

Een week geleden was ik aanwezig bij het afscheid van Herman Wijffels als hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht. Hij hield een prachtige afscheidsrede, waarin hij o.a. vertelde dat onze klimaat-crisis toch vooral te danken is aan het feit dat we het zo goed gedaan hebben. Sinds de industriële revolutie is onze welvaart 80 keer zo groot geworden. We leven langer, zijn gezonder en reizen de hele wereld over.

Dankzij diezelfde toegenomen welvaart is de wereldbevolking in pakweg 200 jaar gegroeid van 1 miljard mensen naar 7 miljard mensen en daar komen er nog 2 miljard bij in de volgende 20-30 jaar.

Voor een groot deel is deze toegenomen welvaart te danken aan fossiele brandstoffen, waar we dan ook volledig aan verslaafd zijn geraakt. En nu staan we voor een van de grootste uitdagingen van de mensheid: kunnen we van onze collectieve verslaving af geraken? Daarvoor moeten we onszelf eigenlijk helemaal opnieuw uitvinden. Alle systemen, producten en denkwijzen moeten in een kort tijdsbestek ‘op de kop’. 

Is dat te doen? Iedereen die gestopt is met roken weet dat het lastig is, maar zeker niet onmogelijk. Voor onze samenleving betekent het dat we totaal en volledig moeten switchen van fossiele energie naar duurzaam opgewekte energie, van een lineair productiesysteem naar een circulair productiesysteem en daarmee samenhangend zal ook de manier waarop ons geldsysteem werkt een grondige verandering ondergaan.

Wat we nodig hebben is zogenaamd ‘Cathedral Thinking’: we bouwen een nieuwe wereld, een kathedraal. Daar zullen enkele generaties achter elkaar aan moeten werken. Aan moeten samenwerken. We bouwen iets heel groots: met een gezamenlijke visie hoe dat eruit moet gaan zien. En iedereen bouwt mee. Producenten, overheid, dienstverleners, wetenschap, consumenten. Iedereen draagt zijn of haar steentje bij. En het kan best zijn dat je zelf het eindresultaat niet eens meemaakt. En je kinderen misschien ook niet. 

Daar ligt nu ook de grootste uitdaging. De mens is eigenlijk niet zo goed in staat om ver vooruit te kijken. Om een visie te ontwikkelen voor de komende generaties. En de politiek heeft daar, gezien de verkiezings periodes van 4 jaar, ook geen dna voor. 

Tenslotte is er leiderschap nodig. Maar niet meer het ‘oude’ leiderschap van één persoon of één instituut (de kerk, de VN, de Minister President) maar het leiderschap van heel veel individuen. Persoonlijk leiderschap van ieder van ons. We zullen onze eigen verantwoordelijkheid moeten nemen. Om dat steentje bij te dragen aan het grotere geheel, dat we met elkaar hebben geschetst. En we zullen het samen moeten doen. Niet meer in zuilen of ‘oude structuren’ maar in wisselende samenwerkingsverbanden. Dat dat de reden is waarom ik Nudge heb opgericht mag duidelijk zijn. Al meer dan 50.000 mensen nemen daar hun eigen verantwoordelijkheid. Ieder op zijn of haar manier. En samen bouwen we langzaam maar zeker aan een nieuwe wereld. Een kathedraal, die we zelf waarschijnlijk niet af zullen zien. 
 

Schreeuw het van de daken!


Reacties 2

Boudewijn Betzema 11 oktober 2016

Dag van de duurzaamheid Overijssel 10-10-2016

we hebben het als mens
zo goed gedaan
onze welvaart 80 maal groter
we leven langer
zijn gezonder en reizen
heel de wereld over

we hebben het als mens
zo goed gedaan
gegroeid naar 7 miljard
mensen wereldwijd
en nog niet uitgegroeid
de komende 20 jaar

we hebben het als mens
zo goed gedaan
fossiel verslaafd geraakt
want welvaart staat voorop
de aarde bijna uitgehold
haar bronnen bijna op

we hebben het als mens
zo goed gedaan
we moeten echter beter
maar kunnen we dat ook
hoe staat het met ons willen
of blijven we verslaafd

laten we weer geloven
geloven in dat het kan
onszelf opnieuw hervinden
systemen, alles op de kop
van hebben, geld en macht
naar duurzaam durven denken

dat vraagt geloof van iedereen
te werken aan iets groots
van wetenschap en overheid,
van producent en mij als consument
een nieuwe wereld bouwen
een heuse kathedraal

we moeten het als mens
nog beter doen
al zien we niet zo goed vooruit
als ik en jij, wij allemaal
ons kleine steentje metselen
met in gedachten die kathedraal

dan wordt ook leiderschap
persoonlijk en niet zoals het was
dat één het voor het zeggen heeft
maar leiderschap van jou en mij
wij allen in verantwoordelijkheid
en samen aan het groot geheel

dat vraagt geloof van binnenuit
dit groot gebouw te bouwen
wellicht nog generaties lang
en langzaamaan te zien
waar duurzaamheid ontstaat
groeit ook het weten dat het kan


Boudewijn Betzema
Dichter bij Overijssel 2015-2017

met dank aan Herman Wijffels voor zijn inspirerende afscheidsrede als hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht

Jan van Betten 12 oktober 2016

Dag Boudewijn, wat een prachtige reactie krijg ik van je....hartelijk dank. Zeer gewaardeerd.


Gerelateerde blogs