Hoe verklein je jouw plastic voetafdruk?

Onze plastic voetafdruk verkleinen, dat is dringend nodig. En plastic afval vermijden en voorkomen, dat is de enige echte oplossing. Niet makkelijk, want plastic is overal. We geven je een handige lijst met tips!


  • Door

    Team Nudge

    8 februari 2017

Af en toe schrikken we weer op van het nieuws: “Microplastics voor het eerst ook in diepzeedieren aangetroffen” en “Kunstgras gevaar voor grondwater?”. Plastic vervuiling is een groeiend probleem en jouw eigen plastic voetafdruk groeit waarschijnlijk net zo hard mee. Gemiddeld gebruikt elke Nederlander jaarlijks 28 kilo plastic verpakkingen. Dat klinkt misschien niet eens zo veel, maar vergeet niet dat plastic juist erg licht is.

Heb je een idee hoeveel afval je zelf in één week produceert? De treffende foto's van Gregg Segal over mensen die liggen in hun eigen afval maakt de hoeveelheid die we verbruiken ineens heel duidelijk. En ook deze video over de zwerftocht van een plastic tas drukt je met de neus op feiten. Wat is jouw aandeel in de plastic vervuiling en wat kun je zelf doen om meer vervuiling te voorkomen? 

De feiten op een rijtje

Plastic productie groeit nog steeds

Vanaf de jaren 50 tot in 2015 is in totaal 8,3 miljard ton plastic geproduceerd. Dat is het gewicht van 882.000 Eiffeltorens. Ruim de helft hiervan is in deze eeuw gemaakt. Als we in dit tempo doorgaan, is er in 2050 nog eens vier keer zoveel plastic. Driekwart van deze totale productie is afgedankt als afval of ligt ergens in de natuur. Slechts 9% van al het plastic is gerecycled.

Plastic afval: het ligt echt overal

Zelfs op de meest afgelegen plaatsen waar de natuur tot voor kort nog schoon was, kom je tegenwoordig plastic afval tegen. Afval dat in zee is geraakt door de tsunami in Japan, spoelt zelfs aan op de westkust van Amerika. En op de kleinste - meest afgelegen - eilandjes liggen de stranden bezaaid met plastic afval. Ongeveer 75% van het afval in zee is plastic en polystyreen. Uiteindelijk zal al dat plastic in triljoenen kleine deeltjes uiteen vallen, maar vergaan doet het niet. De plastic deeltjes zijn dan kleiner dan plankton en zullen dus ook nooit uit het water gehaald kunnen worden, zonder ook het plankton weg te vissen.

Grote schade voor dieren

De vissen, de vogels, de schaaldieren - overal worden kleine plastic deeltjes in teruggevonden. Dieren raken verstrikt in stukken plastic, en sterven van de honger omdat hun maag vol onverteerbaar plastic raakt. Het aantal dierssoorten dat negatieve gevolgen ondervindt van plastic stijgt in een schrikbarend tempo. Van 247 soorten in 1997 naar 663 soorten in 2012. Durf jij te gokken hoe hoog dit aantal in 2017 is? 

In de voedselkringloop

Wat nog verontrustender is: wij - althans, veel van ons - eten deze dieren gewoon weer op! Plastic rukt steeds verder op in de voedselkringloop. De vezels worden tegenwoordig ook aangetroffen in bijvoorbeeld bier of honing.

Opruimen en recyclen: prima...

Gelukkig zijn er ook veel goede initiatieven om plastic vervuiling tegen te gaan. Zo hebben we het - inmiddels beroemde - project van Boyan Slat: The Ocean Cleanup met als doel om plastic afval uit zee te verwijderen. En zijn er veel ontwikkelingen op het gebied van ‘biodegradable plastics’, dat vaak wordt genoemd als duurzaam alternatief voor gewone plastic verpakkingen. Ook de ontwikkelingen op het gebied van plastic recycling gaan snel en worden steeds efficiënter. Goed nieuws toch? Zeker!

… maar ook niet ideaal

Jammer genoeg zijn er bij deze mooie ontwikkelingen kanttekeningen te plaatsen. ‘Biodegradable plastics’ blijken alleen maar afbreekbaar te zijn bij temperaturen van 50 graden en dat gaat natuurlijk niet in de natuur. In zee composteren ze zelfs helemaal niet.

Plastic recycling blijkt ingewikkelder dan het lijkt, want er is nog steeds een complex en duur proces voor nodig om de verschillende plastic deeltjes om te vormen tot nieuw producten. Vaak is er bovendien sprake van downcycling: de nieuwe grondstof heeft een mindere kwaliteit.

En initiatieven om de oceanen weer schoon te maken zijn natuurlijk fantastisch en moeten we ook zeker blijven toejuichen, maar die werken vaak alleen voor de grotere stukken plastic. En ze lossen de oorzaak niet op. Het plastic blijft in nog steeds snel toenemende hoeveelheden in onze oceanen terecht komen.

De enige echte oplossing: vermijden en voorkomen

Er is maar één conclusie: de beste manier om plastic vervuiling tegen te gaan, blijft toch het vermijden van het gebruik van plastic en het voorkomen van meer plastic afval. En daar kunnen we allemaal aan bijdragen. Met dank aan de Plastic Soup Surfer - die een petitie is gestart voor statiegeld op kleine PET-flesjes - en Life Mermaids zijn we tot een mooi rijtje van concrete acties gekomen waaraan we onszelf moeten blijven herinneren: dit is hoe we zelf kunnen bijdragen.

Note to self: dit is wat jij kunt doen!

  1. Deel informatie over de gevaren van plastic afval met jouw eigen omgeving, bijvoorbeeld via sociale media.

  2. Laat geen plastic afval slingeren op straat. Wellicht ten overvloede, maar toch!

  3. Gebruik geen wegwerpartikelen:

    1. Heb je al een herbruikbare koffiebeker? Haal je vaak koffie als je onderweg bent, dan kun je je plastic voetafdruk zo flink verminderen.

    2. Drink kraanwater in plaats van water uit flessen. Het kraanwater in Nederland moet aan meer kwaliteitseisen voldoen dan bronwater uit flessen, dus maak gebruik van ons lekkere kraanwater.

    3. Kies voor herbruikbare verpakkingen. Het is misschien te logisch, maar bijvoorbeeld een broodtrommel gebruiken in plaats van je boterhammen in plastic zakjes verpakken, scheelt al enorm.

    4. Gebruik geen plastic wegwerpservies en borden. Natuurlijk is het soms echt handig, wanneer je een feestje of picknick in het park hebt, maar er zijn tegenwoordig ook tal van leuke en makkelijk mee te nemen herbruikbare alternatieven.

  4. Neem een eigen boodschappentas mee zodat je geen plastic tas hoeft te kopen in de winkel. Gelukkig is er inmiddels een verbod op gratis plastic tasjes en dat is een groot succes. En voor de echte crea-bea’s onder ons die nog een stapje verder willen gaan: je kunt ook zelf een boodschappentas maken!

  5. Recycle je plastic afval door het te scheiden. Ook al is recyclen van plastic niet zo eenvoudig, het is wel de moeite waard!

  6. Koop zoveel mogelijk onverpakte producten. Kies in de supermarkt voor het minst verpakte product, of ga naar de markt voor onverpakte producten. Goed nieuws is dat biologische groenten en fruit misschien een stempel krijgen in plaats van een plastic verpakking.

  7. Gebruik geen producten met microplastics. Deze kleine plastic deeltjes zitten in veel producten, zoals bijvoorbeeld scrubs en tandpasta. Goed opletten dus! Check op de ingrediënten Polyethylene (PE), Polypropylene (PP) en Polyethylene terephtalate (PET), Polymethyl methacrylate (PMMA), nylon12. Lastig? Check deze productenlijst of download de Beat the Microbead-app.

  8. Minimaliseer je synthetische kleding, ga er zorgvuldig mee om en voorkom vezelverlies. Per wasbeurt spoelen er miljoenen vezels in het afvalwater mee. Bij synthetische kleding (acryl, nylon en polyester) zijn dat plastic vezels. Deze vezels uit de wasmachine blijken een van de belangrijkste bronnen van plastic soepLife Mermaids geeft tips om vezelverlies tegen te gaan:

    1. Was je kleding niet vaker dan nodig;

    2. Wacht tot je genoeg was hebt om een volle wasmachine te draaien;

    3. Gebruik vloeibaar wasmiddel in plaats van waspoeder;

    4. Gebruik wasverzachter, want dit vermindert de wrijving tussen de vezels;

    5. Was op lage temperaturen;

    6. Draai korte wasjes;

    7. Centrifugeer op lage sterkte;

    8. En natuurlijk: koop geen synthetische kleding!

  9. Raap zwerfafval op als je het ziet liggen. Dit is een fijne actie, want iedereen kan het doen en het kost je geen extra tijd of energie. Als je iets ziet liggen, pak het op en gooi het in de juiste prullenbak in plaats van je te ergeren.

  10. Bouw je eigen plastic recycle machine. Eentje voor de echte die-hards. Dave Hakkens heeft met Precious Plastic een recycle machine ontworpen en deze ontwerpen staan gewoon online voor jou om te gebruiken. Laat je het ons weten als je er eentje hebt gebouwd?

  11. Leef helemaal zonder afval te produceren. Ja, we bewaren de meest rigoureuze, maar ook de meest effectieve voor het laatst. Leven zonder afval te produceren, zou jij het kunnen? Lauren leefde zonder afval en startte er een blog over: Trash is for Tossers. Laat je inspireren!

Schreeuw het van de daken!


Reacties 3

Dirk Klaassen 10 februari 2017

Wat betreft dat waspoeder: de vloeibare variant zit meestal in plastic flacon, het poeder in karton. Wat is dan beter 'in the end'? Iemand die dat weet?

tini Oudman-deGroot 12 februari 2017

Wasverzachter is toch ook een produkt wat slecht is voor het milleu wordt uit olie gemaakt zo is het mij altijd namelijk vertelt en ik kan er ook slecht tegen en het zit altijd in plasticflacon

Ernst Vuyk 14 september 2017

Veel isolatiematerialen zijn gemaakt van plastic (olie als grondstof). Als ik mijn huis wil isoleren met dergelijke materialen, zou ik het liefst deze materialen in hun tweede, derde of zoveelste leven willen hebben. Is dit technisch mogelijk en wat doen de leveranciers er aan om plastic op deze manier te recyclen?