Met een buurtbatterij of thuisbatterij blijft je zonne-energie in de wijk

Zonne- en windenergie zoveel mogelijk lokaal gebruiken, dat kan met een buurtbatterij of een eigen batterij in huis. Zo’n batterij helpt bovendien om het elektriciteitsnet stabiel te houden. De investering verdient zich echter nog niet terug. Netbeheerders werken samen met marktpartijen aan een rendabel businessmodel.


  • Door

    Hansje Huson

    9 mei 2017

Zonnepanelen leveren overdag vaak meer elektriciteit dan in de wijk nodig is. Het verbruik van huishoudens is vroeg in de ochtend en ’s avonds immers het hoogst. Wat overdag teveel wordt opgewekt, wordt via het net afgevoerd, terwijl het ’s avonds weer terug naar de wijk gehaald moet worden. Door het overschot aan zonne-energie lokaal op te slaan, verminder je de belasting van het elektriciteitsnet én voorkom je twee keer transportverlies .

Technisch is het haalbaar

In 2012 had Enexis als eerste een pilotproject met een buurtbatterij, in Etten-Leur. ;“Toen hebben we de technische haalbaarheid al aangetoond”, vertelt Alex Savelkoul. Bij Enpuls, een onderdeel van Enexis Groep, richt hij zich op versnelling van de energietransitie. “Financieel was het echter nog niet interessant. Uitbreiden van het elektriciteitsnet bleek toen nog fors goedkoper. Maar sinds 2012 is er veel gebeurd, de kosten dalen snel. Kijk bijvoorbeeld naar de eerste en tweede versie van de Tesla Powerwall: de prijs per kWh is ruwweg gehalveerd in een paar jaar tijd.”

Investering slim terugverdienen

“We hopen de investering lonend te krijgen door samen met marktpartijen de batterijen breder in te zetten. Als netbeheerder mogen wij dat niet, daarom werken we in dit project samen met aggregator Senfal. Tegen vergoeding stelt Senfal de capaciteit beschikbaar voor TenneT om hun hoogspanningsnet te balanceren. En door de opgewekte energie op gunstige tijden op de energiebeurs APX aan te bieden, kan Senfal de opbrengst van de zonnestroom maximaliseren. We verwachten dat zo’n opbrengststapeling decentrale opslag over een aantal jaar rendabel maakt.”

Ook thuisbatterijen nog niet rendabel

Intussen komen er ook steeds meer thuisbatterijen op de markt. De Tesla Powerwall, de SolarWatt My Reserve en de sonnenBatterie zijn in de Nederlandse situatie nog niet rendabel. Door de prijs én door de regelgeving, legt Alex Savelkoul uit. “Energie die je teruglevert aan het net wordt voor 100% gesaldeerd. Dat stimuleert de aanschaf van zonnepanelen, maar het geeft geen enkele prikkel om zelf ook energie op te slaan. Uiteindelijk moeten we toe naar een stimuleringssysteem dat de teruglevertijd van zonnepanelen interessant houdt, maar ook een prikkel geeft om opgewekte elektriciteit zoveel mogelijk zelf te gebruiken of op te slaan.”

Anders wassen met flexibel energietarief

Een flexibel energietarief is een van de prikkels om energieverbruik aan te passen. Dat blijkt uit de pilot ‘Jouw Energiemoment’, die Enexis sinds 2012 uitvoert in de Bredase wijk Meulenspie. Tientallen huishoudens beschikken daar over zonnepanelen, slimme apparaten en een smart grid. Via een display aan de muur konden ze sturen wanneer ze energie gebruikten. Het bleek te werken: alleen al met wasmachines lukte het 5% van de avondpiek te verschuiven naar periodes met veel zonnestroom.

40 Tesla Powerwalls

Niemand wil zelf zijn energieverbruik voortdurend hoeven plannen. Bovendien wordt ook de thuisbatterij sneller lonend door hem slim in te zetten. Om dit te testen, is de pilot in Breda aangepast en uitgebreid met decentrale opslag. 40 Huishoudens beschikken nu over een Tesla Powerwall. “De batterijen worden op afstand aangestuurd door Senfal”, legt Alex Savelkoul uit. “Hun algoritme bepaalt op elk moment de optimale inzet van de batterij.”

Noodzaak tot opslag steeds groter

“De benodigde flexibiliteit in het net is heel lokaal bepaald. Hoe meer zonnepanelen in de wijk, hoe belangrijker opslag wordt. In de nabije toekomst zal de noodzaak alleen maar toenemen, zowel aan de aanbod- als de vraagkant. We gaan steeds meer zonne- en windenergie opwekken. En we gaan meer elektrisch rijden en meer warmtepompen installeren. Daardoor groeit ook de piekvraag naar elektriciteit. Dan worden ook de kansen groter: hoe groter de piekbelasting, hoe groter de prijsverschillen. Slim managen van vraag en aanbod leidt dan dus ook tot hogere inkomsten.”

Over een paar jaar heel gewoon?

Met de pilots in Etten-Leur en Breda vergelijkt Enexis komend halfjaar de verschillende oplossingen: een buurtbatterij of een batterij bij elk huishouden ‘achter de meter’. Van de noodzaak én de kansen zijn ook veel andere partijen in de energiesector overtuigd. Adviesbureau DNV GL onderzoekt de bussinesscases voor buurtbatterijen. Netbeheerder Liander test een buurtbatterij samen met 35 huishoudens in Rijsenhout. En bouwbedrijf BAM Wonen installateerde vijf thuisbatterijen in Nul-op-de-Meter (NOM)-woningen in Heerhugowaard. Naar verwachting is decentrale opslag over een aantal jaar net zo gewoon als lokaal energie opwekken.

Schreeuw het van de daken!