Zutphen: hoe gaan we zonnestroom opwekken in een historische binnenstad?

‘Met zonnestroom kan elk huis voor een groot deel in zijn eigen energievraag voorzien.’ Pieter van der Ploeg, strateeg bij netwerkbedrijf Alliander, pleit voor meer duurzame energieopwek in de gebouwde omgeving. Ook in historische binnensteden. Daken zijn er genoeg in zijn woonplaats Zutphen. Wat mist zijn geschikte zonne-energie oplossingen die passen bij het historische karakter van de stad.


  • Door

    Pieter van der Ploeg

    10 mei 2017

“Op feestdagen, zoals Koningsdag, hang ik vaak de vlag uit van de Walburgiskerk in Zutphen. De klim naar boven wordt beloond met een uniek zicht op de stad. Over de historische binnenstad zie je aan de noordkant van het industrieterrein drie grote windmolens. Ze passen daar uitstekend en sluiten goed aan bij het industriële karakter van de omgeving. Samen wekken deze molens zes miljoen kilowattuur per jaar op. Genoeg voor meer dan tweeduizend Zutphense huishoudens. Nu staan er in Zutphen veel meer woningen. In totaal heeft de stad ongeveer 22.000 woningen die elektriciteit gebruiken. Elk ongeveer 2.700 kilowattuur per jaar. Dat betekent dat die molens, hoe groot ze ook zijn, nog niet eens tien procent van het huishoudelijke elektriciteitsgebruik produceren. De rest komt uit centrales in Delfzijl, Rotterdam, Borsele, Lyon, Duisburg, Amsterdam.

Volop kansen voor duurzame energie-opwek

Daar zal toch verandering in moeten komen. Niet dat we een centrale in Zutphen moeten bouwen, maar we zullen wel veel meer zelf voor onze eigen energievraag moeten zorgen. In het klimaatakkoord van Parijs hebben we met andere landen afgesproken te stoppen met fossiele energie om zo te proberen de aarde nog een beetje leefbaar te houden. Geen kolen, geen gas, geen olie meer. Geen energiebronnen gebruiken die broeikasgassen zoals CO2 produceren en die ook nog eens snel zullen opraken. Om op dezelfde voet door te gaan, zullen we echt duurzame energiebronnen moeten gaan gebruiken. En het mooie is dat die er in meer dan voldoende mate zijn. De zon is er voor iedereen en overal, net zoals ook de wind waait. Bovendien is er in de aarde volop warmte beschikbaar die je nuttig kunt gebruiken, beter dan gas. Kansen dus volop. Maar die moet je dan wel benutten. We kunnen niet alle energie, ook niet de waterkracht en biomassa uit het buitenland halen, je hebt zelf ook verantwoordelijkheid over de planeet.

80 miljoen kilowattuur

Al kijkend over de Zutphense binnenstad zie ik veel gebouwen, en dus veel daken. Daken die zich op de vroege ochtend van Koningsdag nog volop in de zon koesterden. Op die daken zou tachtig miljoen kilowattuur kunnen worden opgewekt als daar zonnepanelen op zouden liggen. Dat is meer dan tien keer de productiecapaciteit van die drie windmolens bij elkaar. Een heel groot deel van de elektriciteitsvraag kan dus in Zutphen zelf worden opgewekt. 

Minder kosten en geen kabels

Als je elektriciteit opwekt op eigen dak heeft dat meerdere voordelen. Je hoeft geen elektriciteit in te kopen. Dat scheelt veel geld en bovendien is het ook leuk je eigen stroom op te wekken. Natuurlijk kunnen we de zonnepanelen in de weilanden leggen. Maar dan wordt de stroom eerst aan het elektriciteitsnet geleverd en moet je het inkopen, net als elke andere kilowattuur. Door zonnepanelen op je eigen dak te leggen, vermijd je bovendien dat er kabels nodig zijn om de stroom uit het weiland naar huis te krijgen. Hoe meer de energie wordt opgewekt bij de plek waar het gebruikt wordt, hoe beter. Daarom doet Alliander graag mee aan de competitie Van een Leien Dakje.

Passende oplossing voor historische daken

En dat besefte ik toen ik over al die daken keek op Koningsdag. Wauw, wat een mogelijkheden om hier zonnestroom op te wekken. Elk huis kan dan voor een groot deel in zijn eigen energievraag voorzien. Maar ik moest ook denken aan die blauwe zonnepanelen met aluminium randjes die soms, als een slecht passende puzzel, om een dakraam of schoorsteen heen geplakt zitten. Dat past niet in het historische karakter van een stad als Zutphen. Het zou toch fantastisch zijn als al die historische daken op een passende manier kunnen worden belegd met zonnepanelen. Op een manier waarmee iedereen tevreden kan zijn en aansluit bij het karakter van een stad, zonder dat het star moet blijven zoals het is en jaren is geweest. 

Op zoek naar nieuwe invalshoeken

Via de competitie zoeken we naar nieuwe oplossingen. Nieuwe invalshoeken om bestaande technologie toe te passen en misschien duiken er ook wel oplossingen op die in schuurtjes en zolderkamers zijn uitgedacht. Maar ook willen we hiermee een discussie starten over esthetiek. Over smaak valt niet te twisten, zegt men. Over mooi en lelijk kun je juist wél twisten wat mij betreft. Welke mogelijkheden zouden acceptabel zijn? En moet een monument in lengte van dagen volledig in oorspronkelijke staat blijven? Tal van monumenten, zoals vele oude kerken, zijn in de loop der eeuwen op allerlei manieren herbouwd en aangepast. Elk tijdsbeeld voegt iets toe. Je zou het als de bijdrage van onze eeuw kunnen zien om die oude gebouwen zo aan te passen dat ze meer in hun eigen energiebehoefte kunnen voorzien. En vanzelfsprekend zoek je daarbij naar oplossingen die esthetisch zo verantwoord mogelijk zijn.

2035 is veel dichterbij dan we denken

Wat kan niet en wat mag niet? En waarom niet? En wat kan dan wel? Die discussie is echt nodig. Niet alleen op monumenten is het installeren van zonnepanelen soms verboden. In sommige gemeenten hebben welstandscommissies bepaald dat ze niet zichtbaar mogen zijn vanaf de openbare weg, ook bijvoorbeeld in wijken uit de jaren dertig. Zo’n maatregel is op termijn niet houdbaar meer als we ernaar streven om de bebouwde omgeving de komende decennia fossielvrij te maken. Als je zonnepanelen op huizen verbiedt of onmogelijk maakt, belemmer je hun energie-onafhankelijkheid. En 2035 is veel dichterbij dan we denken!"

Met jarenlange ervaring in de energiesector, houdt Pieter zich bij Alliander bezig met de energietransitie, waaronder ook verduurzaming van de gebouwde omgeving. Binnen het Gelders Energieakkoord, maar ook daarbuiten in overleg met gemeenten en maatschappelijke organisaties denkt hij mee over hoe de energietransitie lokaal vorm kan krijgen. Daarnaast zet Pieter zich actief in voor het behoud van het cultureel erfgoed in Zutphen.

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 0