Workshop: Hoe kunnen we zonne-energie opwekken op monumenten?

Hoe kun je het onbenutte dakoppervlak duurzaam gebruiken en tegelijkertijd de monumentale waarde van panden behouden? Tijdens de workshop Van een Leien Dakje op dinsdag 12 oktober bogen circa 40 deelnemers zich over deze vraag. Het resultaat: een inspirerende middag en nieuwe inzichten.


  • Door

    Team Nudge

    21 september 2017

Net op het moment dat de deelnemers binnenkomen trekt er een hoosbui over Zutphen. Gelukkig liet dat niemand ervan weerhouden om te komen en laat de zon zich al snel weer zien. Wel zo fijn bij een bijeenkomst over zonne-energie! De club van zo’n 40 deelnemers is divers: van producenten van zonne-energie installaties, adviseurs, monumenteneigenaren, gemeenten, een energiecoöperatie tot aan ZZP’ers. Een goed startpunt voor een inspirerende middag.

Energietransitie

Dagvoorzitter Pieter van der Ploeg (Alliander) opent de workshop met een pleidooi voor de energietransitie als belangrijke spil in het behalen van de klimaatdoelstellingen. Dit geldt niet alleen voor nieuwbouw; ook historische binnensteden, en dus monumenten, kunnen hierin niet achterblijven. De vraag is alleen hoe monumenten een duurzaamheidsslag kunnen maken zonder in te leveren op hun monumentale waarde.

Technische innovaties

Om hier inzicht in te krijgen delen vier uiteenlopende sprekers hun visie op monumenten en energieopwekking. Wim Sinke (hoogleraar en specialist in zonnestroomtechnologie) trapt af en verruimt ons blikveld met een presentatie over technische innovaties op het gebied van zonne-energie. De standaard zonnepanelen zijn al lang niet meer de enige oplossing. Zo bieden panelen in diverse kleuren en patronen, stroom uit ramen en flexibel te plaatsen panelen aantrekkelijke alternatieven voor elk gebruik. Wim zijn verhaal stemt hoopvol dat er ook voor monumenten een passende oplossing mogelijk moet zijn.

Uit het zicht plaatsen

Hoewel er genoeg ontwikkelingen zijn vraagt Janneke Bierman (architect en voorzitter monumentenraad Amsterdam) zich af of het niet beter is om eerst alle niet-monumenten van zonnepanelen te voorzien, maar ze ziet ook zeker kansen. Met haar architectenbureau BiermanHenket architecten heeft ze al meerdere monumenten op succesvolle wijze verduurzaamd. Zo hebben zij op monumenten zonnepanelen gerealiseerd door de installatie in verzonken (verlaagde) delen van het dak te plaatsen, zodat de panelen niet zichtbaar zijn.

Zoeken naar een middenweg

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) deelt de visie dat installaties niet vanaf de openbare ruimte zichtbaar mogen zijn. De RCE geeft advies aan de gemeente bij het verlenen van een vergunning, en let daarbij op of de installatie geen negatieve impact heeft op de historische waarde van een monument. Dat wil zeggen: is het zichtbaar vanaf de weg? Is het reversibel? Blijft het historische materiaal behouden? Etcetera. De RCE werkt vanuit de Trias Energetica: beperk eerst de energievraag (ga besparen) en kijk dan hoe je kunt verduurzamen. Maar, De RCE ziet ook dat monumenten niet stil mogen staan: we moeten een middenweg vinden!

Cultureel erfgoed voor de leegstand

Doen we dat niet, dan hebben we straks cultureel erfgoed voor de leegstand, begint Bonnes Venema, voorzitter van het Wijnhuisfonds, zijn presentatie: ‘als er niets veranderd, kampen bewoners van monumenten straks met torenhoge energierekeningen die ze niet kunnen betalen.’ Bonnes is ervan overtuigd dat er oplossingen voor monumenten mogelijk moeten zijn. Het is tijd voor omdenken!

Met die oproep in hun achterhoofd, buigen de deelnemers zich na de pauze over een tweetal vraagstellingen. Als eerste: hoe is zonne-energie technisch in te passen in monumenten? Oplossingen dienen zo min mogelijk zichtbaar/storend te zijn en/of oplossingen zouden iets toe moeten voegen aan het monument. Belangrijk: denk om en denk out of the box! Luisteren, goed communiceren én samenwerken luidt het antwoord vraag 2 als het gaat over de kansen en uitdagingen op het gebied van beleid en zonnepanelen. Door te denken in kansen in plaats van belemmeringen kan de kans van slagen worden vergroot.

Heb jij een slimme oplossing voor monumenten?

Het decor voor de workshop was Dat Bolwerck in Zutphen. En dat is niet zomaar. Dat Bolwerck is een van de twee monumenten waarvoor de competitie Van een Leien Dakje op zoek is naar zonne-energie oplossingen. Ben jij geïnspireerd geraakt en heb je een zonne-energie oplossing voor monumenten? Aarzel dan niet en dien snel je plan in. Dit kan nog tot 2 oktober 17.00!

Schreeuw het van de daken!


Gerelateerd project


Reacties 1

Geert van der Linden 26 september 2017

Te gek! Ik ben benieuwd naar de alle ontwerpen!