Vriendenbijeenkomst bij het waterschap Amstel, Gooi en Vecht: minder plastic in het water

Uit onderzoek van Waternet blijkt dat er veel plastic van bouwplaatsen in de Amsterdamse grachten belandt. Tijdens de Nudge Vriendenbijeenkomst staken wij de koppen bij elkaar om te brainstormen over een passende oplossing.


  • Door

    Petrick de Koning

    17 oktober 2018

Hoe houden we ons water bouwafvalvrij?

Waternet gaat voor schoon water. En doet dat op vele vlakken. In de praktijk betekent dat ook gewoon afval uit de grachten scheppen. Maar liefst 52 ton plastic per jaar. Uit onderzoek blijkt bovendien dat een flink deel daarvan komt van bouwplaatsen. Hoewel bouwvakkers afval vaak wel in containers droppen, waait er toch heel wat het water in. Nu de bouwactiviteiten in Amsterdam alleen maar toenemen, is het tijd om denkkracht te bundelen. Het doel: minder bouwafval in het water en uiteindelijk minder microplastic in de wereldzeeën. Vrienden van Nudge to the rescue.

Het hoofdkantoor van Waternet/Waterschap Amstel, Gooi en Vecht kijkt uit over de Amstel. Een perfect decor om samen met de Vrienden na te denken over duurzame oplossingen voor het plasticprobleem in ons water. Zeker als de bijeenkomst ook nog is op de derde verjaardag van de SDG’s, de duurzame klimaatdoelen van de VN. Moderator Lars Sørensen onderstreept dat deze doelen alleen haalbaar zijn als we de krachten bundelen (SDG 17: partnerschappen). En dat geldt dus ook voor SDG 6: Schoon water.

Drijfplastic in de grachten

Wiegert Dulfer van Waternet heeft dagelijks met deze uitdaging te maken. Na een mooie zomerdag drijft er van alles op de grachten. Helaas is dat niet alleen het afval van dagjesmensen. Ook andere dagen ‘vangt’ Waternet veel rommel. Uit onderzoek blijkt dat veel afval in het water van bouwplaatsen komt. Het gaat hierbij niet alleen om plastic verpakkingsmaterialen. Ook resten van pur- of piepschuim belanden in de grachten. Vandaar komt het, al dan niet als microplastic, in de rivieren en uiteindelijk op zee terecht. 

Microplastic voorkomen

Het drijvende afval is helaas maar de top van de ijsberg. Onder het wateroppervlak zweeft ook van alles. Omdat plastic of schuimkorrels langzaam in microdeeltjes uiteenvallen komt een deel ook in het slib op de bodem terecht. Ga dat maar eens uit het water halen. Gelukkig wordt een deel afgevangen door waterzuivering. Omdat voorkomen beter is dan genezen, vraagt Waternet de Vrienden van Nudge input om te voorkomen dat zwerfafval, met name van bouwplaatsen, in ons ecosysteem terecht komt. Aan de slag dus.

Afval voorkomen

Met een gemêleerde groep vrienden is het niet vreemd dat de uitkomst van de verschillende tafels gevarieerd is. Tegelijkertijd vormen bewustwording en een ketenaanpak de rode draad van alle suggesties. Natuurlijk is het slim om dichte afvalcontainers te gebruiken of isolatiemateriaal niet met een zaag maar met een thermische draad te zagen. Dat scheelt in ieder geval rondvliegende schuimzaagsel. Voorkomen van afval is echter vele malen effectiever. Het is een stelregel dat bijna een kwart van de aangeleverde bouwmaterialen eindigt als afval. Dat is niet alleen een risico voor de omgeving, het levert ook onnodige kosten op, waar niemand op zit te wachten. 

De schoonste bouwplaats

De kern van het probleem ligt niet alleen op de bouwplaats zelf. Bredere bewustwording is onmisbaar om duurzaam succes te boeken. Dat is echter onmogelijk zonder daarbij de gehele keten te betrekken; van overheid en opdrachtgevers, tot bouwbedrijven en hun medewerkers. Dat gaat verder dan regels opstellen en handhaven. Net als veiligheid is het belangrijk om afvalmanagement in het eisenpakket van opdrachtgevers mee te nemen. In combinatie met effectieve campagnes heeft de bouwwereld bijvoorbeeld het bewustzijn rondom veiligheid op de bouwplaats in de hoofden van bouwbedrijven en medewerkers gekregen. Op dat vlak is al veel expertise beschikbaar, die niet ongebruikt mag blijven. Daarbij staat een positieve benadering centraal. Bijvoorbeeld met een circular challenge. Of een award voor de schoonste bouwplaats. Transportbedrijven doen dit bijvoorbeeld ook om hun chauffeurs zuiniger en schoner te laten rijden. Bij voorkeur elektrisch natuurlijk.

Voorkomen in plaats van vissen

De suggesties van de Vrienden zijn niet allemaal nieuw voor Waternet. Toch richt de 
ingenieursdienst zich volgens Wiegert bijna automatisch op praktische oplossingen. Ingenieurs willen gewoon dingen maken. Tegelijkertijd is het cruciaal om aan de bewustwording te werken en daarbij de gehele keten te betrekken. Een belangrijk inzicht is dat Waternet ook zelf opdrachtgever van bouwbedrijven is. Het kan dus afvalmanagement direct beïnvloeden en voorkomen dat ze het plastic uit de grachten moeten vissen. 

Scherm van waterbubbels

Buiten de gebruikelijke kaders denken kan tot zeer effectieve oplossingen leiden. The Great Bubble Barrier is het bewijs. Francis Zoet en de andere initiatiefnemers ontdekten dat twee derde van de huidige plastic soep via rivieren in zee terecht komt. Op zich niets nieuws, maar hoe voorkom je dat, zonder het ecosysteem en de scheepvaart te verstoren? Een gewoon scherm is geen optie. Maar hoe dan wel? Een buis op de bodem die een scherm van luchtbellen creëert, blijkt ontzettend effectief. De eerste pilots zijn achter de rug en het idee werkt. In de IJssel bij Kampen werd ruim 80 procent van het testplastic afgevangen. Het concept is even simpel als effectief en in delta’s overal ter wereld in te zetten. In Nederland werkt de organisatie samen met Waternet en is het een inspiratiebron voor een breed palet aan oplossingen om water in Amsterdam, Nederland en de rest van de wereld schoon te maken en te houden! 

Schreeuw het van de daken!


Reacties 0