Best practice: statiegeldglazen bij Leidens Ontzet

Met een campagne op Instagram gaven drie Leidse biologiestudenten een flinke nudge. In 9 maanden wist een brede werkgroep het hele project te realiseren.


  • Door

    Team Nudge

    17 oktober 2019

Natuurlijk kwamen die eco-glazen niet helemaal uit de lucht vallen. Er ging al het een en ander aan vooraf. Een snelle chronologie van een succesverhaal dat als best practice kan dienen voor andere gemeentes en evenementen.

2017: de eerste stap

Na een oproep van Leidse evenementenorganisatoren kregen evenementen met meer dan 200 bezoekers vanaf 1 april 2017 al de verplichting om met hardplastic eco-glazen en een statiegeldsysteem te werken. De glazen worden gespoeld en hergebruikt. Per eco-glas scheelt dit zo'n 40 tot 80 wegwerpbekers. 

Juli 2018: een proef bij Werfpop

Het Leidse popfestival Werfpop doet een proef met de eco-glazen. Organisator Jeroen van der Lippe stond er ronduit huiverig tegenover maar is na afloop grotendeels positief: "Ik heb me onterecht zorgen gemaakt om de reactie van het publiek."

En Leidens Ontzet dan?

Stadsbrede evenementen werden nog altijd uitgezonderd. Zoals Leidens Ontzet, voor Leidenaars 'het Feest der Feesten'. Met heel veel feestgangers, heel veel locaties, heel veel bier. En dus ook heel veel bekers. Een deel daarvan belandt in de Rijn die door de stad stroomt. Via Katwijk kunnen die bekers binnen een dag al in de Noordzee zijn beland. Ook op andere locaties rond de stad vonden drijfvuilrapers grote aantallen bekers. Er moest wat gebeuren, maar al jaren schoof iedereen het voor zich uit. Te complex. Er staan geen hekken om het feest en de groep organisatoren is groot en divers.

Oktober 2018

Enter: drie Leidse biologiestudenten. Auke-Florian Hiemstra, Gabriël Olthof en Liselotte Rambonnet maakten de week na 3 oktober 2018 een kanotochtje door de Leidse grachten en visten binnen 800 meter al 1000 plastic bekers op. Ze begonnen het Instagram-account Canal Cups en besloten elke dag een foto van een opgeviste plastic beker te posten - net zolang tot er statiegeldbekers zouden zijn ingevoerd. Zo wisten ze het gevoel van urgentie flink te vergroten.

December 2018

Er kwam een meeting met een groot aantal partijen. Erwin Roodhart was namens de Leidse ondernemers afgevaardigd, met de opdracht om toch maar liever de boot af te houden. Al die feestelijkheden waren al zo duur en op nog meer regels zat ook niemand te wachten. Maar Erwin hoorde de presentatie en was om: "Statiegeldbekers, hoe moeilijk kan het zijn? Het is toch gek dat we die wegwerpcultuur niet aanpakken?!" Nu werd het zoeken naar een oplossing die zowel het milieu als de ondernemers spaarde. 

Eind januari 2019

Na een bezoek aan de Gentse Feesten concludeerde een Leidse delegatie dat het moest kunnen - ook al bij de eerstvolgende editie in 2019. Zo slaan de horecaondernemers en de gemeente, gesteund door de 3 October Vereeniging, maatschappelijke partners en de leveranciers, de handen ineen in de strijd tegen minder plastic afval. De werkgroep LeidsGlas, geleid door Centrummanagement Leiden, zorgt voor de praktische uitvoering. Enkele uitgangspunten van de werkgroep waren: één systeem voor de hele stad en besparingen van de opruimkosten moeten terug in het systeem. 

Eind maart 2019

De gemeente Leiden stelt het gebruik van ecoglazen voortaan verplicht voor álle evenementen in de stad, te beginnen met Leidens Ontzet. Invoering gebeurt in nauw overleg met de betrokken partijen. De wethouder gaat om tafel met de horeca-ondernemers om bezwaren te bespreken en knelpunten weg te nemen.

Eind mei 2019

Er wordt gekozen voor uniforme hardcups met €1 statiegeld, die op elke locatie kunnen worden ingeleverd. De glazen worden verplicht voor alle vergunninghouders tijdens het feest. De gemeente neemt de kosten van projectleiding en communicatie voor zijn rekening en betaalt het eerste jaar de huurkosten van de glazen.

Juli 2019

Tot nu was het niet mogelijk organisatoren te dwingen over te gaan op eco-glazen. Om te voorkomen dat organisatoren en horeca-ondernemers toch met eigen glazen in de weer gaan, heeft de gemeente nieuwe regels vastgelegd in een aparte verordening. Wie geen eco-glazen gebruikt, riskeert een forse boete die kan oplopen tot 10.000 euro. 

September 2019

De publiekscampagne Laatmenietvallen.nl legt uit hoe het nieuwe systeem werkt.

Oktober 2019

Vlak voor het feest komt er nog een kink in de kabel. De leverancier is er niet geslaagd de bestelde 550.000 eco-glazen te leveren. De gemeente organiseert twee extra mobiele glaswasstraten om de ingeleverde glazen schoon te spoelen.

De Noordwijkse zwerfafvalboot helpt gedurende de feestelijkheden met het schoonhouden van de grachten. Ze vissen in twee dagen nog 350 bekers uit de gracht. De opbrengst van het statiegeld wordt gedoneerd aan een goed doel.

Volgens een voorlopige opgave van de gemeente is er 10.000 kilo minder afval op straat achtergebleven dan in voorgaande jaren.  

En dan... de eerste ervaringen

"Voor alle mensen die zich de afgelopen dagen een slag in de rondte hebben gewerkt om hier een succes van te maken: chapeau. Het ging niet vanzelf, maar het resultaat is ernaar", deelde Groen Links wethouder Martine Leewis complimenten uit. Maar ook VVD-raadslid Dorien Verbree was positief: "Hoewel de aanloop stormachtig was en de voorbereiding tot op het laatst spannend, moet ik zeggen: die ecoglazen zorgen voor véél minder plastic en troep op straat. Dat is echt een verbetering voor de stad."

"Het is ons onwijs meegevallen", meldden horeca-ondernemers en "De acceptatie van het publiek was echt 98 procent".

Een bezoeker: "Ik vond het best wel een groot succes. Deze bekers zijn van veel betere kwaliteit en drinken veel prettiger. Het is geen moeite om even je beker vast te houden, of in je jaszak te stoppen, voor je een nieuw drankje gaat halen. En het was ook van de gekke, aan het eind van de avond liep je afgelopen jaren tot je scheenbenen in de lege bekers."

En met de impact die ze hebben gerealiseerd, is de Canal Cups campagne op plaats 59 van Trouws Duurzame 100 beland.

 

Meer informatie?

Informatie van de gemeente Leiden over het gebruik van eco-glazen

Of neem contact op met Nilles Raken via nilles@leidsglas.nl of met Siebe Winnubst via siebe@leidsglas.nl

 

Wie volgt?

Schreeuw het van de daken!


Reacties 0