Datastroom

Nederland Energie

Over dit project

Komende jaren gaat zich een energietransitie voltrekken, maar hoe gaat die verlopen? Gaan we lokaal opwekken en grijpen we massaal terug op het traditionele netwerk bij een dag zonder zon en wind? Of is het mogelijk energie op te slaan zodat we als burger minder afhankelijk worden van het onvoorspelbare Nederlandse weer of de netbeheerders? En is het belangrijk om dat te weten?

Team

Team Nudge

Contactpersoon Nudge

Paul Lankamp

Contactpersoon Enexis

Wie doen er mee?

32 nudgers
1 organisatie

Het onvoorspelbare karakter van deze energietransitie is lastig voor de netbeheerders. Zij zijn immers verantwoordelijk voor de ontwikkeling, aanleg, beheer, onderhoud en het management van de energienetten. Als schakel tussen klanten en energieleveranciers hebben ze een uitdaging: ze weten niet in detail wat er over hun netten gaat. Dat maakt het voorspellen van noodzakelijk onderhoud en voorbereiden op de toekomst een lastige taak.

Het aanleggen van nieuwe elektriciteitsnetten is duur en bovendien een proces dat vele jaren duurt. Technologische ontwikkelingen zijn er genoeg. Maar ook de Nederlandse burgers zijn in beweging als het gaat om energie. Dat vraagt om een optimale afstemming en om een goed inzicht in de koers die burgers kiezen. Wat doen ze aan energiebesparing? Hoeveel energie wekken ze decentraal op en op welke manier? Gaan ze elektrisch rijden? Hoe beter het inzicht in lokale vraag en aanbod, hoe beter het mogelijk is om de huidige netten zo effectief en kostenefficiënt mogelijk op de toekomst voor te bereiden. Die informatie is echter niet voor alle betrokken partijen beschikbaar. In de energiesector heeft de politiek, net als bij de spoorwegen, netbeheerders en leveranciers gescheiden om de efficiëntie en marktwerking te bevorderen. 

 

Onbalans vermijden

Dat dit geen theoretisch verhaal is, is nu al merkbaar in Groningen. Daar wordt steeds meer lokaal energie opgewekt. Dat zorgt dat het netwerk niet constant in balans is. Nu blijven de gevolgen nog beperkt tot knipperende lampen. Maar naarmate vraag en aanbod steeds minder voorspelbaar worden, wordt het steeds lastiger om onbalans in het netwerk te voorkomen. Hoeveel elektriciteit is er waar en wanneer nodig - dat wordt steeds belangrijker om te weten. Zo kunnen we gezamenlijk voorkomen dat er bijvoorbeeld miljarden worden geïnvesteerd in energiecentrales die vervolgens overbodig blijken.

Ook voor derden?

Er komen steeds meer energie-aanbieders op de markt. En steeds meer partijen ontwikkelen slimme toepassingen en software die je kunnen helpen bij het optimaliseren van jouw energiegebruik. Zodat je kunt vergelijken. Of je wasmachine automatisch kunt aanzetten als de zon schijnt. Ook die toepassingen hebben inzicht nodig in jouw gegevens. Als burger kun je de informatie over de elektriciteit die jij opwekt en verbruikt aan andere partijen beschikbaar stellen. Jij bent immers eigenaar van die data. Op dit moment deelt de netbeheerder de data van alle burgers anoniem in de vorm van Open Data. Dit geeft inzicht op het gemiddelde verbruik in een postcodegebied. Maar waarom zou een netbeheerder geanonimiseerde gegevens delen, als jij dit zelf ook kan doen? Ben je daartoe bereid en onder welke voorwaarden? 

De resultaten tot nu toe

Om in kaart te brengen wat er onder experts en consumenten van binnen én buiten de Nudge community speelt zijn er diverse bijeenkomsten (Design Thinking Workshops voor experts en een Dialoog voor geïnteresseerde burgers en betrokkenen) georganiseerd en is er een enquête opgesteld. Download hier de resultaten. 

Hoe nu verder?

De volgende stap is de bouw van een prototype applicatie op basis van de output van de enquête. Het bouwen van deze applicatie is complex en de haalbaarheid hiervan is niet reëel gebleken in het huidige project. Binnen Enexis wordt er momenteel een nieuwe afdeling opgezet wat zich concentreert op innovaties in de energiemarkt. Datastroom zou hier in de (nabije) toekomst binnen kunnen vallen.

  • Team Nudge 2 december 2015 12:28 Contactpersoon Nudge GesprekPeter&Paul.pdf

    <p>Een gesprek tussen nudger Peter Dijkhuizen en Paul Lankamp van Enexis geeft meer achtergrond-informatie over dit project.</p>

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Voor de netwerkbeheerders is het zeer gewenst dat ze weten op welk moment en in welke regio zonne-energie en/of windenergie wordt geproduceerd. Om de pieken af te vlakken zou je huizen kunnen voorzien van accupakketten om de overdag opgewekte energie op te slaan en ’s avonds te gebruiken.

Paul Lankamp 22 december 2015

Dit is inderdaad een goede oplossing. In Etten-Leur loopt een onderzoekstraject met een grote buurtbatterij. Hierin wordt de potentie en haalbaarheid van een dergelijke batterij onderzocht. Voor nu is deze grote buurtbatterij nog een te kostbare oplossing. Tesla is inmiddels ook met accupacks voor consumenten op de markt gekomen. Enexis is begonnen met een kleinere pilot met deze kleine accu's in dezelfde omgeving waar eerder Jouw EnergieMoment is ontwikkeld. Het zou erg mooi zijn als de prijzen van de accupacks dalen zodat ze ook voor de gemiddelde burger interessant worden om aan te schaffen. Het is niet ondenkbaar dat we met opslag nog meer pilots zullen gaan starten.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Het hele systeem moet dringend op de helling. Het gaat uit van een eenzijdige levering en daar zijn de tarieven en regelingen op afgestemd. Een klein voorbeeld: Ik heb hoog en laagtarief. De centrales staan overdag extra hard te stampen en als we de dag piek willen verlagen dan moet ’s nachts meer stroom worden gebruikt. Het is voor mij belangrijk dat ik overdag stroom tegen hoog tarief inlever om die ’s nachts tegen laag tarief op te nemen. Vreemd eigenlijk. We zijn met schone energie bezig, dus op het moment dat je die hebt moet je die gebruiken of opslaan voor later gebruik!

Paul Lankamp 22 december 2015

Dat klopt. Wanneer de schone energie opgeslagen kan worden, kan er efficiënter met energie omgesprongen worden. Vandaar ook de pilot in Etten Leur met een buurtbatterij.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Mijn vrouw en ik zijn zeer energiebewust bezig en 8 jaar geleden zijn we begonnen met zonnepanelen in de hoop daar 25 jaar plezier van te hebben. Toen bestond nog de mogelijkheid om daar subsidie voor te krijgen. We hebben twee keer naast de subsidie gegrepen! We zitten nu met een terugverdientijd van 50 jaar voor de zonnepanelen. Dat komt er dus nooit meer uit.

Paul Lankamp 22 december 2015

Dat zijn erg lange termijn investeringen en maar zeer de vraag of de zonnepanelen deze levensduur hebben. Echter vind ik het persoonlijk erg goed dat jullie zo energiebewust bezig zijn. Alle kleine beetjes helpen om deze wereld energieneutraal te maken.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

De overheid heeft een grote vinger in het tarief van stroom. Stroom is in hoofdzaak belastingheffing (en ook teruggaaf door de vermindering energiebelasting). Door de productie van particulieren vermindert de
belastingopbrengst, de teruggaaf gaat daar niet in mee! De oplossing is dan: iedereen aan de slimme meter en die meter dagelijks uitlezen; bij stroom terugleveren aan het net (op welk moment dan ook) kun je direct berekenen welk deel je van de energiebelasting je niet terug hoeft te geven. Dan blijven de belastinginkomsten op peil.

Paul Lankamp 22 december 2015

Als netbeheerder hebben we nog erg weinig invloed op de manier waarop EZ haar energiebelastingregime ontwikkeld. De mogelijkheden om dit lokaal te optimaliseren zijn er technisch gezien zeker wel maar gaan pas echt grootschalig werken als ook de hele energie economie wordt herijkt. Zover zijn we nu nog niet in Nederland maar Enexis is bereid te helpen met kleinschalige, lokale, overzichtelijke experimenten in deze sfeer bijvoorbeeld door relevante partijen bij elkaar te brengen in een project.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Met onze terugverdientijd van 50 jaar zit ik niet te wachten op welke lastenverzwaring op mijn energienota dan ook. Informatie die eenvoudig te verkrijgen is en waar een belastingtarief aan hangt is uit den boze. Laat ze er maar moeite voor moeten doen. Ik ben blij dat ik de slimme meter mag weigeren en dat doe ik ook. Dat is vervelend voor de netwerkbeheerders, maar die hebben geen vol profijt van die meters omdat de consumenten mogen weigeren ze uit te laten lezen.

Paul Lankamp 22 december 2015

Het klopt dat iedere burger het recht heeft om de slimme meter te weigeren. Echter wordt de slimme meter veelal wel vervangen door een digitale meter zonder communicatiemodule. Eventueel kan een conventionele meter aangehouden worden voor de levensduur van dit apparaat. Het is een interessant gezichtspunt om energieopwek - en energieverbruik informatie dusdanig anders te gaan positioneren, dat bijvoorbeeld bij energieneutrale gevallen (je wekt evenveel op als je voor eigen gebruik nodig hebt), géén informatie opgestuurd hoeft te worden en alleen als er tekort in je huis is of overschot omdat je meer opwekt dan nodig hebt, dan pas informatie ontsloten wordt die (eventueel) aan marktwerking en belastingheffing gekoppeld kan worden. Technisch gezien zou dit wel kunnen gaan werken, maar er liggen uiteraard grote politieke en economische barrières tussen die het op dit ogenblik in feite nog ontmoedigen om zelf duurzaam op te wekken.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Onder welke voorwaarden zou ik mijn gegevens willen verstrekken? Als ik de garantie heb dat gegevens alleen dienen voor regulering van de energie stromen. (Geen overheidsbemoeiing via belastingheffing). Ook wil ik, niet alleen op schrift, de garantie dat gegevens beschermd zijn en niet terecht kunnen komen bij derden.

Paul Lankamp 22 december 2015

Voor Enexis zou dit mogelijk voldoende zijn. Aangezien we in een onderzoekstraject TEI zitten, komen hier mogelijk andere interessante toepassingen uit. Wat belangrijk is, is dat bij Datastroom juist de burger controle over zijn data krijgt en dus ook bepaalt met wie de data gedeeld wordt. De burger is ‘in control’.

Peter Dijkhuizen 22 december 2015

Ook moeten we naar mijn mening het energieleveringsverrekensysteem aanpassen. De mensen die hun huis niet vol kunnen leggen met zonnepanelen moeten we ook voordeel gunnen als ze van een windmolen of waterkrachtcentrale waarin ze deelnemen, energie betrekken. Bijvoorbeeld door een belastingvrije drempel te maken. Dit geheel vergt mijn inziens een lange termijnvisie en een geleidelijk ombouw plan. Het is ook een optie om van meerdere energieleveranciers stroom te betrekken. Bijvoorbeeld waterkracht 500 KwH via X en windmolens 1000 KwH via Y. Het is dan mogelijk een regionaal plan te maken voor een netwerkbeheerder om de energiestromen in kaart te brengen. Ik heb nu energie via zonnepanelen aan huis, windmolens op 2 plaatsen in het land en nog externe zonnepanelen op 50 km afstand van mijn huis. Alles via één leverancier. Maar ik wil er eigenlijk nog waterkracht in hebben uit de buurt, maar dat zit weer bij een andere leverancier. Een slimme meter kan dat helaas niet volgen.

Paul Lankamp 22 december 2015

Klopt, een slimme meter registreert het verbruik of de teruggeleverde energie. Wat voor soort energie (grijs/groen) kan een slimme meter niet aangeven.


Bijdragen door organisaties

Enexis

Als partner van het project Datastroom betrekt Enexis burgers bij de energietransitie.