Koop samen je eten in een voedselcoöperatie

Nederland Eten & drinken , Natuur & landbouw , Delen & samenleving

Over dit project

Lokaal eten, goedkoper biologische producten inkopen, rechtstreeks kopen via de boer? Dat kan als je je aansluit bij een voedselcoöperatie.

Team

Juan Zuilhof

Contactpersoon E-mail Juan

Wie doen er mee?

12 nudgers

Creatieve tuinders, eigenzinnige boeren, coöperatieve ondernemers en initiatiefrijke burgers starten steeds meer nieuwe vormen van landbouw en voedseldistributie. We zetten flink wat initiatieven voor je op een rijtje!

Wat is voor jou belangrijk?

Zoveel initiatieven, zoveel vormen én zoveel doelen. Bij je keuze kun je afwegen wat jij vooral belangrijk vindt. Wat aandachtspunten waar je op kunt letten:

  • Wil je streekgebonden eten en zo je foodmiles verkleinen?
  • Gaat het jou vooral om versproducten of ook om non-food?
  • Wil je vooral korting realiseren door gezamenlijke inkoop?
  • Wil je vrijblijvend meedoen, een abonnement of een gezamenlijke ‘winkel’?
  • Wil je wekelijks of maandelijks inkopen?
  • Wil je zelf meehelpen of alleen je boodschappen op een vast moment ophalen?
  • Wil je mensen ontmoeten of een (zorg)boerderij steunen?
  • Wil je de voedselindustrie en supermarkt zoveel mogelijk omzeilen? 
  • Wil je de lokale economie versterken?
  • Wil je boeren een faire prijs en afzetzekerheid bieden?

VoKo

Een VoKo is een kollektief dat samen inkoopt, bijvoorbeeld bij de groothandel en soms ook via lokale boeren. Meestal is het de bedoeling dat iedereen een bijdrage levert in de organisatie. Het sociale contact is een belangrijk aspect.

Bekende VoKo's zijn VokoMokum, Foodcoop Amsterdam, Foodcoop Noord en Voedlink Amsterdam Oud-West (alle in Amsterdam), Voko Den Haag Centrum en Voko Westland (in Den Haag), VOKO Utrecht, Voedselkollektief Amersfoort en Voko Lent (bij Nijmegen).

Boeren & Buren

Boeren & Buren is een platform dat consumenten, lokale boeren en producenten samenbrengt in een Buurderij. Je bestelt online uit het aanbod met streekproducten van groenten, vlees, brood, zuivel en ook vaak zelfgemaakte jam of soepen. De bestelling haal je op een vast dagdeel op. Het is geen abonnement, dus je kunt wekelijks vrijblijvend bestellen. Een leuk aspect: bij het ophalen kun je met je vragen en verzoeken rechtstreeks bij de boeren en makers terecht.

Zelf een VoKo starten

Kun je in jouw buurt geen collectief vinden? Begin gewoon en houd het simpel. Met een groep buren en bekenden die je kent en vertrouwt, kun je prima starten. Acht tot twintig huishoudens is een goed begin. Koop samen in bij de groothandel, rijd om beurten langs de boeren en reken contant met elkaar af. Als het netwerk groter wordt, kun je er alsnog voor kiezen om het groter aan te pakken. Nine startte een groep met haar studentenhuis en geeft 10 tips om je op weg te helpen. En je kunt natuurlijk aanhaken op een kant-en-klaar platform. Bijvoorbeeld door zelf een Buurderij te starten bij Boeren & Buren.

Coöperatieve winkel

Nog een stapje verder: samen met een groep producenten een fysieke winkel starten op coöperatieve basis. Voedsel.Coop is een platform dat je ondersteuning en een toolkit kan bieden. Een voorbeeld van zo'n initiatief is bijvoorbeeld het ondernemerscollectief De Gedeelde Weelde in Maastricht.

Oogstabonnementen bij de stadstuinderij

Ben je vooral geïnteresseerd in verse producten, dan heb je ook steeds meer lokale mogelijkheden. Naast de aloude groenten- en fruitabonnementen komen er steeds meer stadstuinderijen. Meestal betaal je een bedrag voor het hele oogstseizoen (half april-begin november) en dan deel je mee in de wekelijkse oogst, die je zelf van het land haalt. Veel tuinwerk wordt gedaan door vrijwilligers. Vaak ook in de vorm van sociale duurzaamheid, met werk- en leertrajecten. Sommige lokale initiatieven werken ook met groentetassen, net als de landelijk opererende Odin, Kievit en Willem&Drees/Beebox.

Een aantal voorbeelden: Buiten Leeft (Delft), De Nieuwe Akker (Haarlem), Eetbaar Nijmegen, Eetbaar Rotterdam, Noordoogst (Amsterdam), Proeftuin 040 (Eindhoven), Stadstuinderij (Dordrecht, Tilburg en Venlo), Het Zoete Land (Leiden), De Ommuurde Tuin (Renkum), Groenteclub Bussum en Lekker Nassûh (Den Haag).

Een korte reportage over Het Zoete Land bij Binnenstebuiten (KRO/NRCV):

CSA: contract met je lokale boer

De oogstabonnementen zijn een vorm van Community Supported Agriculture (CSA). Je investeert in het bedrijf, zodat de boer of tuinder zijn kosten kan dekken. Je deelt dus ook mee in het landbouwrisico: mocht de oogst door weersomstandigheden tegenvallen, dan is jouw oogstdeel ook kleiner. Als lokale gemeenschap ben je solidair met de boer en bied je afzetzekerheid. Soms heb je ook inspraak in aspecten als het teeltplan, de prijs of de bedrijfsvoering. 

Boerenbedrijven met dit concept zijn onder meer zelfoogsttuin De Vrije Akker in Grubbenhorst, Ús Hôf Sibrandabuorren en Permacultuurtuinderij de Voedselketen in Oirschot. Ook Hof van Twello werkt op basis van het oeroude principe van de meente: een gezamenlijk stuk grond waarvan de oogst gedeeld wordt.

Herenboeren

Een groep inwoners uit Boxtel en omstreken startte aan de consumentenkant: ze pachtten samen een stuk land en startten een kleinschalig coöperatief gemengd boerenbedrijf en namen een boer in dienst. Zo herpakten ze de regie over hun eigen voedsel. Met een eenmalige investering word je lid van de coöperatie en ben je mede-eigenaar van de boerderij. Je deelt gezamenlijk de bedrijfskosten. Wat je ervoor terug krijgt, zijn groente, fruit, vlees en eieren van je eigen bedrijf. Je mag meehelpen of activiteiten organiseren op de boerderij, maar dat hoeft niet. Inmiddels zijn via Stichting Herenboeren Nederland ook initiatieven gestart in onder meer Ede, Soest, Rotterdam en Weert. Je kunt aansluiten bij de bestaande initiatieven op de kaart van Herenboeren of er zelf eentje starten.

Zelf rechtstreeks inkopen bij de boer

Er gaapt een gigantisch gat tussen de telersprijs en wat jij afrekent in de supermarkt. Voor 100 kilo bintjes krijgt een aardappelteler 3 euro. Jij betaalt in de winkel voor een kilozakje bijna 2 euro. Steeds meer boeren verkopen daarom ook rechtstreeks aan consumenten. Online, via een winkel aan huis of zelfs via een automatiek op het erf, waar je 24/7 verse bloemkool, tomaten of eieren kunt komen trekken.

Willem & Drees bieden tegenwoordig de Beebox die je kunt aanvullen met biologische producten rechtstreeks van de boer. Online vind je allerlei sites met verkoopadressen door heel Nederland, zoals NederlandseStreekproducten, Landwinkel, VanEigenErf, LekkerBiologisch en BewustBiologisch. In ons project Als je vlees eet, kies bewust lees je hoe je duurzaam vlees kunt kopen.

Ook in Vlaanderen

BewustVerbruiken maakte overzicht van Vlaamse initiatieven: Voedsel ruilen en delen - een overzicht

 

Heb jij ook een voedselcoöperatie of een gezamenlijke tuinderij? Log in en voeg hem toe als lokaal project!

 

 

 

Lyan Koudstaal 15 november 2017

Streekboer.nl mis ik nog in dit lijstje.