Start een wormenbak

Nederland Hergebruik & afval , Natuur & landbouw

Impact

Samen composteren we 93 ton groenafval per jaar

Over dit project

Je eigen groenafval composteren als je geen (moes)tuin hebt? Jazeker. Tel maar uit: je laat je GFT ophalen door de gemeente en je koopt potgrond en plantenvoeding in de winkel. Dat kan slimmer! Met een wormenbak in je schuur, je balkon of zelfs je keuken produceer je superkwaliteit compost. En als je zelf echt geen enkele plant in huis hebt, zijn er genoeg tuiniers die het maar al te graag van je krijgen.

Team

Liz Moen

Contactpersoon E-mail Liz

Wie doen er mee?

382 nudgers
2 organisaties

Projecten bij jou in de buurt

Bekijk meer
×
My Popup

Hoe planten kiemen en groeien, dat weten we wel. De andere helft van de kringloop - hoe alles weer vergaat - daar hebben we een stuk minder zicht op. Toch is het minstens zo fascinerend om te ervaren hoe oude schillen in een paar maanden transformeren tot mooie vruchtbare grond. Isabel trotseerde haar sceptische vrienden en schrijft een enthousiaste blog: 'We zijn nu één jaar later en we moeten eerlijk zijn: dit is echt een gigantisch succes geworden.”

Het klinkt misschien creepy, al die wormen. Toch krijg je al snel respect voor ze. Ze glijden onvermoeibaar door je groenafval, sabbelen het op en poepen het weer uit. Ze breken de celwand af, waardoor het water en de voedingsstoffen die in de cellen zitten eruit lopen. Het opgevangen vocht is zeer geconcentreerde vloeibare mest. Een proces waarmee je thuis de natuurlijke kringloop sluit. Het is gratis en (voor alle duidelijkheid) het stinkt niet.

Hoeveel afval eten wormen?

In een goed werkende wormenbak kun je een flink deel van het groenafval van een 1-2 persoonshuishouden kwijt. De bak bevat al snel 1 kilo wormen. Samen verwerken die in een week zo’n 3,5 kilo keukenafval. In de bak zijn overigens niet alleen de wormen aan het werk; het materiaal wordt voorverteerd door micro-organismen, schimmels en bacteriën. En algauw tref je ook ander klein leven tussen de halfverteerde compost – zoals Marc Siepman zegt: alle kleine beestjes helpen!

Welke wormen zijn geschikt?

Niet elke worm kan goed aarden in een wormenbak. De rode compostworm en de tijgerworm (Eisenia fetida) zijn het meest geschikt. Je vindt ze in compost- of mesthopen. Je kunt ze ook kopen via internet. De makkelijkste manier is natuurlijk om wat wormen op te halen bij een collega-composteerder. Je hebt dan genoeg wormen om te starten én je krijgt er wat van hun oude omgeving bij – dat maakt de verhuizing naar jouw wormenbak makkelijker. Als de wormen gesetteld zijn, vermenigvuldigen ze zich snel. Teveel worden het er nooit – als er niet genoeg voedsel voor ze is, groeit de populatie niet verder.

Word ook wormen-afhaalpunt!

Heb jij een goedwerkende wormenbak? Of heb je een composthoop in je tuin? Zet jezelf dan op onze kaart als compostwormen-afhaalpunt. Je ontmoet mede-tuiniers uit je buurt en je helpt ze op weg met een bakje wormen - en je hebt vast ook nog wel wat praktische tips. Wie als nudger is ingelogd, kan jouw gegevens op de kaart zien. (Is het niet duidelijk hoe je moet aanmelden? Stuur dan even een mailtje!) 

  

Hoe start je een wormenbak?

Zorg voor een flinke laag krantensnippers en wat groenteafval, liefst al een beetje verteerd. Zorg dat het vochtig is, maar niet nat. Geef de wormen tijd om te wennen voor je nieuw voedsel toevoegt. Controleer in het begin elke paar dagen hoe het gaat. Blijf regelmatig krantensnippers toevoegen om te zorgen dat de bak niet te vochtig wordt. Voeg in het begin niet teveel GFT toe – dan kan de bak gaan stinken. Het vocht (percolaat) moet je regelmatig afvoeren. Dat zit boordevol voedingsstoffen en is (sterk verdund!) goede plantenvoeding. Onverdund schijnt het je gootsteen te ontstoppen.

Wat kan er in de wormenbak?

Wel: kleingemaakte (rauwe) groente- en fruitresten, thee en koffiedik (met zakje/filter) – maar geef niet teveel prikkelend voedsel, zoals citrusfruit, ui, prei en pepers. Snippers van karton en kranten. Niet: geen gekookt eten, geen brood, geen vet, geen zuivel en geen resten vlees of vis. Bij Balkonton vind je een uitgebreid overzicht.

Zelf een wormenbak maken

Je maakt in een handomdraai zelf een wormenbak. Je hebt minimaal twee grote, donkere plastic bakken of emmers met deksel nodig. De onderste is een opvangbak voor vocht. In de bodem van de andere boor je gaten. Voor de afvoer van vocht, voor de ventilatie (en wanneer je nog meer bakken stapelt, als doorgang voor de wormen). Ook in de deksel moeten een paar gaatjes zodat je wormen zuurstof krijgen. Je zet de bakken in elkaar. Een steen of bloempotje zorgt voor ruimte tussen de bakken. Is je bak vol? Dan zet je er simpel eentje bovenop. De wormen verhuizen gaandeweg vanzelf naar het verse voedsel. 

Een kant-en-klare wormenbak

Je kunt ook kant-en-klare wormenbakken kopen. RotterZwam verkoopt en least de Hungry Bin. En in de Balkonton kun je meteen tuinieren rondom je wormenbak. Maar er zijn nog veel meer initiatieven, bijvoorbeeld via eetbare-stad-projecten en buurtmoestuinen. Ook Le Compostier en de HomeComposter zijn bezig met projecten rond vermicomposteren.

Composteren in een melkpak

Keukenafval kan ook alleen door de micro-organismen alleen verteerd worden. Dus vind je een wormenbak een te grote stap? Transition Town De Pijp laat zien hoe je op mini-schaal kunt composteren in een leeg melkpak. Ook leuk en leerzaam voor kinderen! Je verzamelt groenafval in een opengeknipt melkpak en doet er af en toe wat aarde bij. Als het pak vol is, maak je het dicht en leg je het op de vensterbank of op het balkon. Na zes weken (wel om de paar dagen even schudden) is het afval omgevormd tot zwarte aarde die je kunt gebruiken voor je kamerplanten.

Wormen aan het werk

In deze timelapse zie je compostwormen aan het werk - 20 dagen lang werd er elke 10 minuten een foto genomen.


Verspil geen schil

Naast wormcomposeren zijn er meer manieren om je groenafval om te zetten in supercompost. Je leest er meer over in ons project Verspil geen schil

Meer informatie

Je vindt op internet heel veel informatie als je je er wat verder in wilt verdiepen. De Vlaamse brochure Composteren in een wormenbak geeft een heel goed, duidelijk, compleet en toch overzichtelijk overzicht (tegenwoordig opgenomen in Thuiscomposteren in de kringlooptuin). En ook bij Goedboerenindestad en Tuinenbalkon lees je alles wat je moet weten. 

 

Ken jij nog een site met handige informatie over dit onderwerp? Heb je nuttige aanvullingen, goede ervaringen, kritische opmerkingen, vragen of suggesties? We lezen graag jouw bijdrage aan de discussie!

 

Heleen Booy 12 februari 2015

Ik kan niet zo goed zien hoe ik aan kan geven dat ik heel graag wormen op wil halen. Ik woon in Amsterdam west, dus als er toevallig iemand is in de buurt waarvan ik wat wormen mag hebben, heel graag!

Liselotte Vandikkelen 15 februari 2015

Ik ben de hele stad afgelopen op zoek naar geschikte bakken en heb helaas niks gevonden. Wie heeft er een goede tip?

Natacha Suarez-de Jong 24 februari 2015

Hoi, Ik ben bezig met een moestuin op te zetten bij onze basisschool en alles moet zo low budget en recycle baar zijn en biologisch. Nou lees ik net over de wormen en het compost tja...dat vinden de kinderen helemaal geweldig (en ik ook) kan iemand mij vertellen hoe ik dit ga realiseren low budget? En hoe ik naar de kids toe ga uitleggen wat er wel en niet in de emmer mag voor de wormen? Ik hoor/lees het heeeeeel graag! Groet,Natacha

Hansje Huson 3 maart 2015

@Liselotte Lege (donkere) mayo-emmers met deksel van de snackbar - maar wel heel goed ontvetten. Op Marktplaats een bokashi-emmer op de kop tikken. Donkere kratten bij de Action of de IKEA - je kunt er ook los een plank overheen leggen ipv een officiële deksel.

Hansje Huson 3 maart 2015

@Natacha Wat er wel en niet in mag, staat uitgelegd in het project. Low-budget tips: zie mijn reactie naar Liselotte. Succes!

Airi Zethof 7 oktober 2015

Ik zou graag tigerwormen vinden voor mijn nieuw wormentoren. Heeft iemand wormen over of weet je een webaddres? Ik woon in Uithoorn.

Ireen Laarakker 18 november 2015

Vrijdag 27 november lanceert www.compostgilde haar website. We willen burgers en beleidsmakers laten zien dat thuiscomposteren belangrijke bijdrage kan leveren aan de vermindering van de afvalstroom en de vergroening van de stad.

Kom naar de lancering (gratis), en als je wil maak je meteen ter plekke een wormenbak inclusief wormen voor €10,-.

Tim Hoorn 2 januari 2016

Dit commentaar is verwijderd

Peter Jan Brouwer 7 maart 2016

Inmiddels doen 20 huishoudens mee met Buurtcomposteren Frans Halsstraat! Daar ben ik best trots op. We composteren gemiddeld per gezin 3,5 kg per week en reken eens uit: 3,5 kg x 20 gezinnen x zeg 50 weken is 3.500 kg per jaar.
Dat is mooi nieuws toch? Hoeveel vuilniszakken scheelt dat? En daarnaast schat ik dat er 10-15% goeie wormenmest overblijft en vele liters percolaat.
Dat is 350 kg goeie mest voor de plantenbakken, geveltuinen en bloembakken. Mooi wat?
Daarnaast ben ik in Amsterdam Oost een proef aan het doen met ondergronds composteren..

RA RGiezen 14 juli 2016

In mijn bak met dendroba's ontstaat een wat kleiachtige laag verteerd materiaal. Iemand een idee wat ik hier aan kan/moet veranderen?

Hansje Huson 15 augustus 2016

Beste RA, ik denk dat je die vraag beter bij een forum voor terrariumhouders kwijt kunt? Ik zie niet direct een relatie tussen compostwormen en gifkikkers. Succes!

Ingeborg van Meggelen 7 februari 2017

Ik wil wel een wormen ton beginnen, en vraag me af of ik iemand in Eindhoven zover kan krijgen, mij wat wormen te geven. Ik zie nl dat mensen zich aan kunnen melden als wormenafhaalpunt, maar hoe kom ik dan bij zo iemand ??

Juan Zuilhof 14 februari 2017

Ha Ingeborg,
Onderaan deze pagina staat een kaart, waarop je kunt klikken. De kaart zoomt automatisch steeds verder in, zodat je zelf kunt kijken welk punt het dichtst bij jou in de buurt is.

Succes!

johanna van zeeland 22 maart 2017

Ik zie het helemaal zitten eerst tuin opruimen dan dan lief vragen of iemand mij wil helpen

johanna van zeeland 28 maart 2017

Na zeker 8 mensen te hebben gemailt die als afhaalpunt
staan aangegeven.
moet ik concluderen dat niemand tijd heeft
of gewoon niet reageren jammer idee is leuk
maar meer is het dus niet

Juan Zuilhof 29 maart 2017

Ha Johanna, dat is vervelend. Als je emailt waar je woont naar juan@nudge.nl kan ik even voor je rondvragen of iemand iets weet bij jou in de buurt.


Bijdragen door organisaties

RotterZwam

De stadslandbouwers van RotterZwam doen veel meer dan oesterzwammen kweken op gerecycled koffiedik. Ze maken zich hard voor de blauwe economie en zoeken allerlei manieren om van afvalreductie tot voedselproductie te komen. Met de Hungry Bin willen ze bedrijfskantines aanmoedigen om zelf hun GFT om te zetten.

Balkonton

Met een Balkonton heb je een mini-moestuin op pootjes. Een gesloten kringloop in één ton: je gooit je GFT-afval in de compostbuis en de wormen zorgen voor vertering én verspreiden de compost door de ton. Balkonton wil stadstuinieren makkelijker maken en is een van de drijvende krachten achter het netwerk met wormen-afhaalpunten.