Bepaal jouw watervoetafdruk

Nederland Water , Wonen & leven

Over dit project

Wist je dat één simpel katoenen t-shirt net zo veel water kost als ongeveer 55 keer douchen? Ruim 98% van je waterverbruik is onzichtbaar: het zit verborgen in de producten die je koopt. Je meet en vergelijkt het met de watervoetafdruk.

Team

Suzanne Derksen

Contactpersoon E-mail Suzanne

Juan Zuilhof

Contactpersoon E-mail Juan

Wie doen er mee?

176 nudgers
5 organisaties

Bij waterbesparing denken we vooral aan korter douchen en de tuin minder sproeien. In feite komt hooguit 2% van het water dat je gebruikt uit je eigen kraan. De rest zit verborgen in je voeding, je kleding en in andere producten die je koopt. 

Om dit watergebruik te meten en te kunnen vergelijken, is de watervoetafdruk ontwikkeld. Die laat zien dat voor 1 kilo rundvlees maar liefst 15.000 liter water nodig is. Een paar leren schoenen vraagt 8.000 liter water. 

Zo'n 80% van je water 'verbruik' je in het buitenland - vaak in landen waar zoet water schaars is. Daar zorgt het voor tekorten aan drinkwater en verwoestijning van de grond. Het watervraagstuk zal een van de grootste vraagstukken zijn waarmee de mensheid wordt geconfronteerd de volgende decennia.

Bereken jouw waterverbruik

Via een online calculator bepaal je jouw eigen watervoetafdruk. Op de website www.waterfootprint.org vind je ook informatie over het waterverbruik per product en per land. Er zijn ook apps waarmee je je watervoetafdruk kunt berekenen.

Hoe verklein je je watervoetafdruk?

Om serieus water te besparen, is dus meer nodig dan korter douchen. Wil je jouw waterverbruik verminderen? Dan komen allerlei andere nudges om de hoek kijken:

 

Ken jij nog een site met handige informatie over dit onderwerp? Heb je nuttige aanvullingen, goede ervaringen, kritische opmerkingen, vragen of suggesties? We lezen graag jouw bijdrage aan de discussie!

 

Zoet water van goede kwaliteit is schaars. Ondertussen neemt de druk op de wereldwijde watervoorziening toe. De groeiende bevolking zorgt voor meer landbouw en toenemende economische ontwikkeling. Daarvoor is meer water nodig, terwijl de klimaatverandering tot droogtes kan leiden. Tegelijkertijd is steeds meer water onbruikbaar door vervuiling. Zelfs in Nederland moeten we zuinig omgaan met onze zoetwatervoorraad.

De watervoetafdruk

De Nederlandse hoogleraar Arjen Hoekstra ontwikkelde in 2002 de watervoetafdruk om landen, bedrijven en consumenten bewust te maken van het waterverbruik (en de watervervuiling) binnen productieketens. De watervoetafdruk geeft je een beeld van je directe én indirecte waterverbruik: het huishoudelijk verbruik en de totale hoeveelheid zoetwater die nodig was om alle goederen en diensten te produceren die je consumeert. Hij onderscheidt drie componenten: blauw = oppervlakte- en grondwater, groen = regenwater en grijs = watervervuiling (de hoeveelheid water die nodig is om vervuild water te verdunnen tot de toegelaten norm).

Voorbeeld: de watervoetafdruk van een flesje cola

Als je een flesje met 0,5 liter Cola drinkt, verbruik je in feite 36 liter water. De watervoetafdruk ziet er als volgt uit:

0,44 liter water
27,6 liter om de suiker te produceren
5,3 liter voor PETfles en dop
3,0 liter voor overige ingrediënten en proces

Landbouw: heel waterintensief

Onze voeding bepaalt een groot deel van onze watervoetafdruk. De drie meest waterintensieve landbouwgewassen zijn cacao, koffie en rubber.

Als je ook de omvang van de wereldproductie meeweegt, dan is de top 8 van meest waterintensieve gewassen: 1. rijst - 2. tarwe - 3. mais - 4. soja - 5. suikerriet - 6. gerst - 7. katoen - 8. gierst  [de volledige grafiek is erg illustratief]. Daarnaast zijn er natuurlijk nog allerlei industriële processen die enorm veel water verbruiken (zoals het looien van leer, verven van textiel, brouwen van bier en de productie van metaal). Het Voedingscentrum heeft ook een online tool voor de voedselafdruk (=water en ruimte).

De Nederlandse watervoetafdruk

Nederland heeft een watervoetafdruk van 19,4 miljard kubieke meter per jaar. Daarmee staan we zowel in de top-10 van grootste waterimporteurs als in de top-10 van grootste waterexporteurs. Door onze grote export- en doorvoervolumes komt 95% van onze watervoetafdruk uit het buitenland – denk bijvoorbeeld aan alle groente en fruit. Jaarlijks importeren we via goederen een virtueel watervolume van zo'n 70 miljard kubieke meter. We exporteren jaarlijks een volume van zo'n 58 miljard kubieke meter.

We hebben het idee dat het in Nederland vaak en veel regent. Toch is Nederland een van de minst zelfvoorzienende en meest importafhankelijke landen ter wereld. Netto valt er jaarlijks maar elf miljard kubieke meter regen. Onze watervoetafdruk is dus veel groter dan de aanvoer van 'groen' regenwater.

Bijna al het water dat in onze consumptie verborgen zit, komt uit het buitenland. In die zin zijn we dus sterk afhankelijk van waterbronnen elders. En we dragen zo ook bij aan watervervuiling en uitputting van die waterbronnen. In de prijs die we aan de kassa betalen, zijn die kosten niet of nauwelijks verrekend. 

Impact afhankelijk van situatie

De watervoetafdruk geeft gedetailleerd inzicht in watergebruik en vervuiling. Toch is het niet automatisch een goede duurzaamheidsindicator.  De impact op mens en milieu hangt af van plaatselijke omstandigheden. Als een koe alleen met regen gevoed gras heeft gegeten is de milieu-impact beperkt, ook al is de watervoetafdruk van een kilo rundvlees nog steeds 15.000 liter. Terwijl het verbouwen van een gewas met een relatief kleine waterafdruk onverantwoord kan zijn als dat gebeurt in een droog gebied. Het gaat erom of het voor een land duurzaam is om zijn blauwe watervoorraad (grond- en oppervlaktewater) te gebruiken voor exportproducten.

Feiten en cijfers

  • Dagelijks gebruikt een volwassen Nederlander gemiddeld 127 liter kraanwater en ongeveer 3300 liter indirect water.
  • De watervoetafdruk van Nederland is bijna 2x zo groot als de jaarlijkse hoeveelheid regen in ons land.
  • Wereldwijd ligt de gemiddelde waterafdruk op 1,4 miljoen liter (=1400 kubieke meter) per jaar per inwoner.
  • Slechts 0,3% van het water op aarde is beschikbaar als drinkwater.
  • 900 miljoen mensen hebben geen toegang tot drinkwater
  • 2,5 miljard mensen missen sanitaire voorzieningen

Meer informatie?

 

 

  • Juan Zuilhof 15 januari 2015 10:48 Contactpersoon

    Het NCDO onderzoekt watervraagstukken. Nederlanders denken bij de term waterschaarste vrijwel alleen aan hun directe waterverbruik, niet zozeer aan indirect verbruik. Zelf doen is aanstekelijk eenvoudig. Lees meer op OneWorld: http://www.oneworld.nl/research/nederlander-nog-niet-zo-waterbewust

Johan van Veen 4 juni 2015

Probleem van de waterfootprint-gedachte is dat eenmaal 'verbruikt' water ook voor altijd verdwenen is. Zeker in regio's waar droogte geen probleem is komt verdampt water of water dat gebruikt is om gewassen te besproeien ook weer terug. Door water in een zwembad te gieten en dat zwembad later weer leeg te laten lopen de grond in is het niet 'verbruikt' maar 'gerecycled' en dus niet 'op'.
Vervolgens stroomt er via de Maas en de Rijn gemiddeld zo'n 2500 kubieke meter water (=1000 liter!) per seconde (!) ons land binnen. Omgerekend per jaar en gedeeld door 16 miljoen inwoners levert ons dat bijna 5 miljoen liter water per persoon per jaar op. Een hoop om te verbruiken!
Daarnaast zijn onze bossen enorme waterverbruikers met zo'n 200 liter water per dag (populieren tot 1500 liter per dag!) en zou je om je waterverbruik te compenseren dus kunnen besluiten om per jaar een paar populieren om te hakken. Dat deze redenering niet klopt komt ook weer doordat water niet zomaar verdwijnt, de verdamping zelf zorgt ook weer voor regen en het water komt dus weer terug.
Kortom, de waterfootprint is wat mij betreft een veel te sterke generalisering en maakt het hele verhaal ongeloofwaardig. Beter is het om te focussen op het watergebruik in droge gebieden en daar alternatieven voor te bedenken.


Bijdragen door organisaties

Vitens

Vitens ontwikkelde de WarmWaterWijzer, een online tool waarmee je je warmwaterverbruik meet.

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) zorgt voor schoon en lekker drinkwater nu en in de toekomst. Ze leverden een inhoudelijke bijdrage aan het project 'Bepaal je watervoetafdruk'.

Cycle for Water

Cycle for Water vergroot het bewustzijn over water bij kinderen in ontwikkelingslanden.

Made Blue

Made Blue berekent jouw watervoetafdruk en compenseert die met drinkwaterprojecten elders in de wereld.

OneWorld

OneWorld vraagt aandacht voor de waterproblematiek via hun speciale themakanaal.